మధుమేహం గురించి

What is shugar or diabetes
నీకు షుగర్ తగిలింది .. అని ఆ మాట వినగానే సగం మెత్తబడతాడు , పళ్ళు తినకు , అన్నం తినకు , స్వీట్స్ తినకు , టి కాఫీ లో చెక్కర మానెయ్యాలి అని జాగ్రత్తలు చెపితే ఇంకో 30 శాతం మెత్తబడతాడు , మొత్తానికి ఒక 80 శాతం down అవుతాడు , కొన్ని వారాలు పూర్తిగా దిగులు పట్టుకుంటుంది , చుట్టాలు , ఫ్రెండ్స్ కధలు కధలుగా చెప్తారు , ఎవరు ఎలా పోయారో , ఎవరి ఎన్ని కిడ్నీలు ఫెయిల్ అయ్యయో …. దెబ్బతో ఆ మనిషి నీరసించి , క్రుంగి కృశించి ఓ 5 నుండి పది కిలోలు బరువు తగ్గిపోతాడు …. ఇక జీవితం ఫినిష్ అని డిసైడ్ అవుతాడు ….
.
పైన చెప్పినవి దాదాపుగా చాలా మందికి అనుభవం లోకి వచ్చిన సంఘటనలే …
ముందుగా అసలు మధుమేహం అంటే ఏంటి అనేది మనం పామరుల భాషలో తెలుసుకుందాం …
మధుమేహం లో రెండు రకాలు ఒకటి టైపు 1 అంటే ఇంజక్షన్ ద్వారా insulin తీసుకునేది
రెండోది టైపు 2 దానికి మందులు వాడతారు ….
మనం టైపు 2 గురించి మాట్లాడుకుందాం …
మన తినే ఆహారాన్ని జీర్ణించి దాంట్లో ఎనర్జీ , ప్రోటీన్ , విటమిన్స్ , ఖనిజ లవణాలు అన్నిటిని మన శరీరానికి కావాల్సిన చోటకి సరఫరా చేస్తుంది మన digestive system , అందులో ముఖ్యంగా మన దేహం లో ఉండే కణాలకు శక్తి ని glucose (చక్కర లాంటిది ) రక్తం ద్వారా అందిస్తుంది దానికోసం మన pancreas గ్రంధి insulin తయారు చేస్తుంది …

కొన్ని కారణాల వల్ల అది insulin తయారు చెయ్యడం ఆపేస్తుంది , అప్పుడుఆ సమస్యకు తగిన వైద్యం వైద్యులు మనకు సూచిస్తారు , ఇంజక్షన్ లేదా మందులు …
ఎక్కువగా వివరంగా వెళ్ళకుండా మనకు కావాల్సిన సబ్జెక్టు లోకి వస్తున్నా ..
రోజు మొత్తంలో కనీసం 45 నిముషాలు చెమటలు పట్టేలా పని చెయ్యండి , నడవండి , లేదా మరే ఇతర శరీర శ్రమ అయినా చెయ్యండి
.
ఆహరం కనీసం నాలుగు సార్లు తీసుకోవాలి ..అది కూడా మితంగా ..

.
తక్కువ తక్కువ ఎక్కువ సార్లు తీసుకుంటే రక్తం లో గ్లూకోస్ లెవెల్స్ ఎక్కువగా పెరగవు …
calories తక్కువ తీసుకుంటు ప్రోటీన్ ఇతర మినరల్స్ సమతుల్యత గల ఆహరం తీసుకోవాలి …
rice, చపాతీ , రాగులు , సజ్జలు , కొర్రలు , జొన్నలు అన్ని రోజు ఒక రకం అలా తీసుకుంటే మనకు విసుగు పుట్టదు …
చేప లేదా చికెన్ కనీసం వారానికి రెండు సార్లు , ఆయిల్ ఎక్కువ వెయ్యకుండా కొవ్వు లేకుండా lean meat తింటే బెటర్ , ఎక్కువగా పప్పు dalls , ఆకుకూరలు తీసుకోవాలి , (మనవాళ్ళు NV అంటే నునే లో ఊరబెడతారు అందుకే తినమని చెప్పాలంటే భయం 🙂 )
మందులు మాత్రం క్రమం తప్పకుండా వాడాలి…
మన శరీరానికి కావాల్సిన సరైన డోస్ సెట్ అయ్యేవరకు మొదట్లో నెలలో రెండు సార్లు రక్త పరీక్ష చేయించుకుని కాస్త రద్దీ తక్కువ ఉన్న డాక్టర్ ని సంప్రదించండి ….
కొన్ని సెకండ్స్ , లో ఇలా చూసి అలా next పేషెంట్ ని పిలిచే డాక్టర్ కి ఒక
పెద్ద నమస్కారం పెట్టెయ్యండి … (నేను అదే చేశా 😀 )

ఒక మోతాదులో స్వీట్స్ తీసుకోవచ్చు కాని అప్పుడు కొంత ఆహారాన్ని త్యాగం చెయ్యాలి ఆ పూట 🙂
షుగర్ లెవెల్స్ సరిగ్గా కంట్రోల్ లో లేకపోతె , మనం శరీర శ్రమ / వ్యాయామం చెయ్యకపోతే దాని దాడి .. మన కళ్ళు , కిడ్నీలు , గుండె మీద ఉంటుంది ,

నెల నెల రక్తం లో షుగర్ పరీక్ష ,అలాగే urine టెస్ట్ ప్రతి సంవత్సరానికి ఒక సారి రక్తం లో కొవ్వు శాతం తెలిపే lipid profile పరీక్ష , సంవత్సరానికి ఒక సారి కళ్ళ టెస్టింగ్ తప్పనిసరిగా డాక్టర్ గారి సూచనల ప్రకారం చేయించుకోవాలి …
.
.
మొత్తానికి మధుమేహం లో ఉన్న మధు ని మనం బెస్ట్ ఫ్రెండ్ చేసుకుంటే మాత్రం కనీసం ఒక డెబ్భై ఏళ్ళు హాపీ గా బ్రతకగలం ….
From Naveenkumar

Advertisements

మంచి సందేశం

మంచి సందేశం… AGAIN.. AGAIN

ఒక కుర్రాడు, వాళ్ళ నాన్నతో ఒక గంట సేపటి పాటు కొంచెం డబ్బు పంపటం కోసం బ్యాంకులో వేచి ఉన్నాడు. తను విసిగిపోయి ఆగలేక తన తండ్రిని ఇలా అడిగాడు….

“నాన్నగారు, మీరు internet banking ఎందుకని activate చేసుకోరు?”

“ఎందుకు చేయించుకోవాలి” అని తండ్రి తిరుగు ప్రశ్నించారు.

“ఇలా ఇక్కడ గంట సేపు transfer కోసం ఎదురు చూడనక్కర్లేదు, ఇంకా సామాన్లు కూడా online లో ఇంటికే తెప్పించుకోవచ్చు”.

తండ్రిని internet banking ప్రపంచంలోకి తీసుకురావాలని కొడుకు ప్రయత్నిస్తున్నాడు.

తండ్రి : “అలా చేస్తే నేను ఇంట్లో నుండి బయటకు రావాల్సిన అవసరం లేదు కదా??”

“హ హ, ఆవును అవును”, అని కొడుకు జాబిచ్చాడు. “ఇంకా ఇంటికి కిరాణా సామాన్లు, ఇంటికి కావాల్సిన వస్తువులు ఇలా ఎన్నో తెప్పించుకోవచ్చు, amazon flipkart లాంటి ఎన్నో కంపెనీలు ఎంతో సులువుగా, కచ్చితంగా సామాన్లు ఇంటికి అందజేస్తున్నాయి”, అని వివరించే ప్రయత్నం చేసాడు.

అంతా విన్న తండ్రి ఇచ్చిన సమాధానానికి ఆ కొడుకుకి ఇంక మాటల్లేవ్ !!!

“నేను ఈరోజు బయటకి రావటం వల్ల, నా పాత స్నేహితులని నలుగురిని కలిసాను. ఇక్కడ పని చేసే సిబ్బందితో నాకు మంచి పరిచయాలు ఉన్నాయి. వాళ్ళతో మాట్లాడాను.

నీకు తెలుసు నేను ఒంటరివాడిని. నాకు ఈ సమయంలో కావాల్సిన స్నేహం ఇటువంటిదే. నాకు కావాల్సినంత సమయం ఉంది. నేను ధీమాగా తయారయ్యి ఇలాంటి పరిచయాల్ని పెంచుకుంటాను.

రెండు సంవత్సరాల క్రితం నాకు అనారోగ్యం వచ్చినప్పుడు, నేను ఎప్పుడూ పళ్ళు కొనే కొట్టు వాడు నన్ను చూడటానికి వచ్చి, నాకోసం బాధపడి, కన్నీళ్లు కార్చి, నేను బాగు అవ్వాలని కోరుకున్నాడు.

కొన్ని రోజుల క్రితం…
అమ్మ పొద్దున్నే, మార్నింగ్ వాక్ కి వెళ్ళినప్పుడు కళ్ళు తిరిగి పడిపోయింది. అప్పుడు మనం ఎప్పుడూ సామాన్లు కొనే కిరాణా కొట్టువాడు, తన బండి తీసుకుని అమ్మని ఇంటికి చేర్చాడు.

నువ్వన్నట్టు online లో shopping లు అవి చేస్తే, నాకు ఈ మానవ సంబంధాలు ఉండేవా? పళ్ళ కొట్టువాడు నా బాధను పంచుకునేవాడా? అమ్మని కిరాణా కొట్టువాడు ఇంటికి చేర్చగలిగేవాడా???

ఒక computer లేదా mobile phone తో సావాసం చేసి ఇంటికే అన్ని తెప్పించుకుని నాకు దొరికే స్నేహితుడు ఎవడు, ఒక electronic పరికారమా!!!

నేను ఏదైనా కొనేటప్పుడు వాళ్ళని చూసి వాళ్ళతో మాట్లాడటం ఇష్టం. నాకు ఇవన్నీ నువ్వనే ఆ amazon flipkart లో దొరుకుతాయా, కేవలం నీకు సామాను పంపే seller పేరు తప్ప. మనిషి మనీషి కలిసిన నాడే సత్సంబంధాలు ఏర్పడతాయి, బంధాలు బలమవుతాయి.

టెక్నాలజీ ఉండాలి కానీ…
అది మాత్రమే జీవితం కాకూడదు !

మనుషులతో జీవించండి…..
పరికరాలను వాడుకోండి…..

“ప్రేమించల్సిన మనుషుల్ని వాడుకొని,
వాడుకోవాల్సిన పరికరాలతో జీవించకండి”….

(‘తెగిపోతున్న మానవ సంభందాల’ గురించి ఒక్క సారి అలోచించండి) 🙂🙂🙂🙂

కోన్ని ఆలోచనలు

శ్రీమతి సుశీలా సోమరాజు గారు రాసిన కవిత ఇది
నాకు బాగా నచ్చి మీ అందరికీ షేర్ చేస్తున్నాను
ప్రయాణం
—-

పెద్దతనం, ముసలి తనం, వృద్ధాప్యం అని అందరూ
హడలగొట్టి చంపేసే ఆ దశ వచ్చేసిందా? అప్పుడే వచ్చేసిందా?

నిన్నగాక మొన్ననేగా మావయ్య కొనిచ్చిన కొత్త ఓణీ చూసి మురిసి ముక్క చెక్కలయిందీ !
ఎదురింట్లో అద్దెకున్న స్టూడెంట్ కుర్రాడు ఇంకా కాలేజీకి వెళ్ళడేమిటా
అని విసుక్కున్నదెప్పుడూ… నాలుగు రోజుల క్రితమేగా!

ప్రతి పెళ్ళిచూపులకి సింగారించుకుని కూచుని, తీరా వాళ్లు జాతకాలు నప్పలేదని కబురు పెడితే
తిట్టరాని తిట్లన్నీ అందరం కలిసి తిట్టుకుంటూ ఎంజాయ్ చేసింది నిన్న మొన్నేగా!
నాన్నని కష్టపెట్టకూడదని కూడబలుక్కుని, ఇంటి అరుగుమీద పెళ్ళి,
పెరట్లో కొబ్బరి చెట్టుకింద బూందీ, లడ్డూ, కాఫీలతో రిసెప్షనూ ఇచ్చి,
ఇంటి ఇల్లాలినయి ఎన్నాళ్ళయిందనీ !
అందుకు తగ్గట్టే పెళ్లివారు ఒకే పట్టుచీర తెచ్చి అన్నిటికీ దాన్నే తిప్పితే,
నలుగురూ నవ్వినందుకు పౌరుషం వచ్చి, ‘మేం బొంబాయిలో కొనుక్కుంటాం’ అని గొప్పలు పోయింది ఈ మధ్యనేగా !

అయినా ఏం లోటయిందని ?
వాయిల్సూ, జార్జెట్ లూ, బిన్నీలూ, బాంబే డయింగులూ, విమలలూ,
వెంకటగిరి , ఉప్పాడ, గద్వాల, గుంటూరు, బెనారసు, కంచి, మైసూరు, ధర్మవరం, మహేశ్వరం, ఒరిస్సా, అస్సాం, మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్… అబ్బ.. అబ్బబ్బ ఎన్ని రాష్ట్రాలని పాలించాం! ఎన్ని చీరలు కట్టాం!

ముగ్గురు పిల్లల్నేసుకుని రిక్షాలెక్కుతూ దిగుతూ, హాస్పిటళ్లూ, స్కూళ్లూ, పెళ్లిళ్లూ, పేరంటాలూ, పురుళ్లూ, తద్దినాలూ, నోములూ, వ్రతాలూ…ఎన్నెన్ని పండగలూ, ఎంతెంత హైరానాలూ….ఒక్కరోజయినా నడుం నొప్పని పడుకుని ఎరుగుదుమా, ఎవరైనా పలకరించడం విన్నామా?!
పాపాయ్, నానీ, చిట్టితల్లీ, బంగారం, అక్కా, వదినా, ఇదిగో, కోడలమ్మా, పిన్నీ, అత్తా, చిన్నమ్మా. అమ్మా, పెద్దమ్మా, అమ్మమ్మా, నానమ్మా, పెద్దమ్మమ్మా, పెద్ద బామ్మా, జేజమ్మా… అమ్మో ఎన్ని మెట్లెక్కాం! ఎన్నెన్ని పిలుపులకి పలికాం !

ఇంతట్లోకే పెద్దయిపోయామా! అప్పుడే అందరూ అమ్మగారనడం మానేసి మామ్మగారంటున్నారు!
అంటే అన్నారుగాని పాపం లేవబోతుంటే చేయందిస్తున్నారు!
చేతనున్న చిన్న బ్యాగు తామే తెస్తామని లాక్కుంటున్నారు….
పదికిలోల బియ్యం అవలీలగా వార్చిన వాళ్లం! ఈ బరువొక లెక్ఖా, వాళ్లంత ముచ్చట పడుతుంటే కాదనడం ఎందుకని గానీ?

పెద్దయితే అయ్యాంగానీ ఎంత హాయిగా ఉంటోందో!
మండే ఎండల తర్వాత వాన చినుకు పడ్డట్టు…
ముసుళ్ల వానల ముజ్జిడ్డులు దాటి, వెన్నెల మోసుకొచ్చే చందమామ కనపడ్డట్టు…
గజ గజ లాడే చలి వణుకులు వణికాక వెచ్చటి కమ్మటి మట్టిగాలి పలకరించినట్టు…
ఎంత హాయిగా వుందో!

ఒకటే ఇడ్లీ తింటే గంటకే ఆకలేస్తుంది.. పోనీ అని రెండు తింటే అపరాహ్నమయినా అన్నానికి లేవబుధ్ధి కాదు!
ఆవకాయని చూస్తే బీపీ, మామిడి పండుని తల్చుకుంటే సుగరూ, పగలు కాస్త రెండు ముద్దలెక్కువయితే
రాత్రికి మజ్జిగ చాలు… ఎంత తేలిక అవసరాలు!

సగం భోజనం మిగతా సగం మందులు .. అవి ఉండ బట్టే కదా ఇంకా మనగల్గుతున్నాం!
ఇంకొక పెద్ద విశేషం ఉందండోయ్, ఎవరికీ తెలియనిదీ మనం పైకి చెప్పనిదీ ..
మనం ఎవరికీ అక్కర్లేదు కాబట్టి మనకీ ఎవరూ అక్కర్లేదు!
ఎవరూ మన మాట వినిపించుకోరు కాబట్టి మనమూ ఎవరి మాటా వినిపించుకోనక్కర్లేదు !
అంతా నిశ్శబ్ద సంగీతం!
ఏరుని ఎప్పుడూ గలగలా ప్రవహించమంటే కుదుర్తుందా? సముద్రం దగ్గర పడుతుంటే హాయిగా నిండుగా హుందాగా అడుగులేస్తుంది కదా!

అయినా ఎపుడేనా మనకి తిక్క పుట్టినపుడు అడ్డంగా, అర్ధం పర్ధం లేకుండా వాదించి ఇవతల పడచ్చు.
ఇంత వయసు వచ్చాక ఆ మాత్రం చేయ తగమా !
ఈ మధ్యనే నేను కనిపెట్టాను ఇంకొక పెద్ద విశేషం…అస్తమానం ప్రవచనాలు వింటూ హైరానా పడక్కర్లేదు.
మనకి చెప్పడం రాదు గానీ వాళ్ళు చెప్పేవన్నీ మనకూ తెలుసు!
కాబట్టి హాయిగా పవన్ కళ్యాణ్ సినిమాలు చూస్తూ కుళ్లు జోకులకి కూడా గట్టిగా నవ్వుకోవచ్చు. ఎవరూ ఏమీ అనుకోరు.

అవునూ… మనం కనపడగానే మొహం ఇంత చేసుకుని ఆనంద పడిపోయే మన పిన్నిలూ, బాబాయిలూ, అత్తయ్యలూ, మామయ్యలూ ఏమయిపోయారు? ఎప్పుడెళ్లిపోయారు?
’ పిచ్చిపిల్లా కొత్త మాగాయలో వేడన్నం కలుపుకుని, ఈ నూనె చుక్కేసుకుని రెండు ముద్దలు తిను’ అంటూ వెంటబడే వాళ్లెవరూ లేరే?
అంటే మనమే పెద్దవాళ్లయిపోయామన్నమాట!
చూస్తూండగానే సాటివాళ్లు కూడా కనిపించడం మానేస్తున్నారు. కొందరుండీ లేనట్టే. లేకా వున్నట్టే. జీవితానికి విశ్రాంతి దానంతటదే వస్తోంది.

అయినా రైలెక్కాక కిటికీ పక్కన కూచుని దారిలో వచ్చే పొలాలూ, కాలవలూ, కుర్రకారూ, పల్లెపడుచులూ, టేకు చెట్లూ, భవనాలూ, వాటి పక్కనే గుడిసెలూ, అక్కడాడుకుంటూ చేతులూపే చిన్నారులూ, ఉదయిస్తూ అస్తమిస్తూ అలుపెరగక డ్యూటీ చేసే సూర్యనారాయణమూర్తులూ, మిణుకు మిణుకుమని హొయలుపోయే చుక్కలూ చూస్తూ ప్రయాణం ఎంజాయ్ చెయ్యాలి గానీ స్టేషనెప్పుడొస్తుందో అని ఎదురుచూడడం ఎందుకూ?

తీరా అదొస్తే ఏముందీ! జీవితమంతా పోగేసిన సామాన్లన్నీ వదిలేసి దిగిపోవడమేగా
Written by srimathi Suseela Somaraju

వరలక్ష్మీ వ్రతం విశిష్టత విధానం

వరలక్ష్మి వ్రతం (పూజా విధానం )….!!

శ్రీ వర లక్ష్మి పూజ సామగ్రి :-
పసుపు …………….. 100 grms
కుంకుమ …………….100 grms
గంధం ……………….. 1box
విడిపూలు……………. 1/2 kg
పూల మాలలు ……….. 6
తమలపాకులు………… 30
వక్కలు………………… 100 grms
ఖర్జూరములు…………..50 grms
అగర్బత్తి ………………..1 pack
కర్పూరము……………..50 grms
చిల్లర పైసలు ………….. Rs. 30/- ( 1Rs coins )
తెల్ల టవల్ ……………..1
బ్లౌస్ పీసులు ………….. 2
మామిడి ఆకులు…………
అరటిపండ్లు ……………. 1 dazans
ఇతర రకాల పండ్లు …….. ఐదు రకాలు
అమ్మవారి ఫోటోల ………………….
కలశము ……………….. 1
కొబ్బరి కాయలు ………… 3
తెల్ల దారము లేదా నోము దారము లేదా పసుపు రాసిన కంకణం 2…………
స్వీట్లు …………………………
బియ్యం 2 kg
కొద్దిగా పంచామృతం లేదా పాలు 100 ML

పూజా సామాగ్రి :-

దీపాలు ….
గంట
హారతి ప్లేటు
స్పూన్స్
ట్రేలు
నూనె
వత్తులు
అగ్గిపెట్టె
గ్లాసులు
బౌల్స్

శ్రావణమాసంలో పౌర్ణమి ముందు వచ్చే శుక్రవారం రోజున వరలక్ష్మీ వ్రతాన్నిఆచరించాలి. ఆ రోజున వీలుకాకపోతే తరువాత వచ్చే శుక్రవారాలలో కూడా ఈవ్రతాన్ని చేయవచ్చు.వరలక్ష్మీ వ్రతానికి ఆదిదేవతయైన వరలక్ష్మీదేవి ఒకనాటి రాత్రిసమయంలోచారుమతికి కలలో సాక్షాత్కరించింది. సువాసినులందరూ చేసే ప్రాభవ వ్రతం. “శ్రీ వరలక్ష్మీ నమస్తు వసుప్రదే, సుప్రదే” శుక్రవారం రోజున జరుపుకునే వరలక్ష్మీవ్రతంతో ధన, కనక, వస్తు,వాహనాది సమృద్ధులకు మూలం. శ్రావణ శుక్రవార వ్రతాలు పాపాలు పోవడంతోపాటు, లక్ష్మీ ప్రసన్నత కలుగుతాయి.

వ్రత విధానం :-
వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆచరించే రోజున ఉదయాన్నే లేచి తలస్నానం చేసి, ఇంటినిశుభ్రం చేసుకోవాలి. ఇంట్లోని పూజా మందిరంలో ఒక మండపాన్ని ఏర్పాటుచేసుకోవాలి. ఈ మండపం పైన బియ్యపు పిండితో ముగ్గువేసి, కలశం ఏర్పాటుచేసుకోవాలి. అమ్మవారి ఫొటో అమర్చు కోవాలి. పూజాసామగ్రిని అంతా సిద్ధం చేసుకోవాలి. తోరాలు ముందుగానే సిద్ధం చేసుకునిఉంచాలి. అక్షతలు, పసుపు గణపతిని సిద్ధంగా ఉంచు కోవాలి.

కావలసినవి :-
పసుపు, కుంకుమ, వాయనం ఇవ్వడానికి అవసరమైన వస్తువులు, ఎర్రటి రవికె వస్త్రం, గంధము, పూలు, పండ్లు, ఆకులు, వక్కలు, తోరములు కట్టుకోవడానికి దారం, టెంకాయలు, దీపపుకుందులు, ఐదువత్తులతో, హారతి ఇవ్వడానికి, అవసరమైన పంచహారతి, దీపారాధనకునెయ్యి, కర్పూరం, అగరువత్తులు, బియ్యం, శనగలు మొదలైనవి.

తోరం ఎలా తయారుచేసుకోవాలి :-
తెల్లటి దారాన్ని ఐదు లేక తొమ్మిది పోగులు తీసుకుని దానికి పసుపురాసుకోవాలి. ఆ దారానికి ఐదు లేక తొమ్మిది పూలు కట్టి ముడులు వేయాలి. అంటేఐదు లేక తొమ్మిది పోగుల దారాన్ని ఉపయోగించి, ఐదు లేక తొమ్మిదో పువ్వులతో ఐదులేక తొమ్మిది ముడులతో తోరాలను తయారుచేసుకుని, పీఠం వద్ద ఉంచి పుష్పాలు, పసుపు, కుంకుమ, అక్షతలు వేసి, తోరాలను పూజించి ఉంచుకోవాలి. ఆవిధంగా తోరాలనుతయారుచేసుకున్న తరువాత పూజకు సిద్ధంకావాలి.

గణపతి పూజ:-
అదౌ నిర్విఘ్నేన వ్రత పరిసమాప్త్యర్థం గణపతి పూజాం కరష్యే
వక్రతుండ మహాకాయ కోటి సూర్య సమప్రభ
నిర్విఘ్నం కురుమేదేవో సర్వ కార్యేషు సర్వదా॥
ఆగచ్చ వరసిద్ధ వినాయక, అంబికా ప్రియనందన
పూజాగృహాణ సుముఖ, నమస్తే గణనాయక॥
గణపతిపై అక్షతలు చల్లాలి. యధాశక్తి షోడశోపచార పూజ చేయాలి.
ఓం సుముఖాయ నమః,
ఓం ఏకదంతాయ నమః,
ఓం కపిలాయ నమః,
ఓం గజకర్ణికాయ నమః,
ఓంలంబోదరాయ నమః,
ఓం వికటాయ నమః,
ఓం విఘ్నరాజాయ నమః,
ఓం గణాధిపాయ నమః,
ఓంధూమకేతవే నమః,
ఓం వక్రతుండాయ నమః,
ఓం గణాధ్యక్షాయ నమః,
ఓం ఫాలచంద్రాయ నమః,
ఓం గజాననాయ నమః,
ఓం శూర్పకర్ణాయ నమః,
ఓం హేరంబాయ నమః,
ఓం స్కందపూర్వజాయనమః,
ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః
నానావిధ పరిమళపుత్ర పుష్పాణి సమర్పయామి అంటూస్వామిపై పుష్పాలు ఉంచాలి.
ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః ధూపం ఆఘ్రాపయామి
ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః దీపం దర్శయామి.
స్వామివారి ముందు పళ్ళుగానీ బెల్లాన్ని గానీ నైవేద్యంగా పెట్టాలి.

ఓం భూర్భువస్సువః తత్సవితుర్వర్యేణ్యం,
భర్గోదేవస్య ధీమహి ధియోయోనఃప్రచోదయాత్!!

నీటిని నివేదన చుట్టూ జల్లుతూ … సత్యం త్వర్తేన పరిషించామి, అమృతమస్తు, అమృతో పస్తరణమసి… ఓం ప్రాణాయ స్వాహా, ఓం ఆపానాయ స్వాహా, ఓంవ్యానాయస్వాహా, ఓం ఉదానాయ స్వాహా, ఓం సమానాయ స్వాహా, ఓం బ్రహ్మేణ్యే స్వాహాగుడ సహితఫల నివేదనం సమర్పయామి, మధ్యే మధ్యే పానీయం సమర్పయామి (నీటినివదలాలి). ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః తాంబూలం సమర్పయామి, తాంబూలానంతరం అచమనంసమర్పయామి. (కర్పూరం వెలిగించి నీరాజనం ఇవ్వాలి)ఓం శ్రీ మహాగణాధిపతయే నమః కర్పూర నీరాజనం సమర్పయామినీరాజనానంతరం ఆచమనీయం సమర్పయామి!అనేన మాయా చరిత గణపతి అర్చనేన భగవతః సర్వాత్మకః శ్రీ గణపతిర్దేవతా సుప్రీతసుప్రసన్న వరదాభవతు! మమ యిష్టకామ్యార్థ సిద్ధిరస్తు!!

వినాయకునికి నమస్కరించి పూజ చేసిన అక్షతలు తలమీద వేసుకోవాలి. ఈ విధంగామహాగణపతి పూజను ముగించిన అనంతరం వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ప్రారంభించాలి.

కలశపూజ :-
కలశస్య ముఖే విష్ణు కంఠే రుద్రసమాశ్రితాః
మూలేతత్ర స్థితో బ్రహ్మ మధ్యే మాతృగణ ఃస్థితాః
కుక్షౌతుస్సాగరస్సర్వే సప్తద్వీపా వసుంధరా
ఋగ్వేదోధ యజుర్వేదో స్సామవేదో అధర్వణః
అంగైశ్చ స్సహితా స్సర్వే కలశాంబు సమాశ్రితాః

ఆయాంతు గణపతి పూజార్థం దురితక్షయకారకాఃగంగేచ యమునేచైవ గోదావరి సరస్వతి నర్మదే సింధూ కావేరి జలేస్మిన్ సన్నిధిం కురు॥

అంటూ శ్లోకాన్ని చదివి కలశంలోని నీటిని పుష్పంతో ముంచి భగవంతుడిపైన, పూజాద్రవ్యాలపైన, పూజ చేస్తున్నవారు తలపైన చల్లుకోవాలి.

అధాంగపూజ:-
పువ్వులు లేదా అక్షతలతో కలశానికి పూజ చేయాలి.
చంచలాయై నమః – పాదౌ పూజయామి, చపలాయై నమః – జానునీ పూజయామి, పీతాంబరాయైనమః – ఉరుం పూజయామి, కమలవాసిన్యైనమః – కటిం పూజయామి, పద్మాలయాయైనమః -నాభిం పూజయామి, మదనమాత్రేనమః – స్తనౌ పూజయామి, కంబుకంఠ్యై నమః- కంఠంపూజయామి, సుముఖాయైనమః – ముఖంపూజయామి, సునేత్రాయైనమః – నేత్రౌపూజయామి, రమాయైనమః – కర్ణౌ పూజయామి, కమలాయైనమః – శిరః పూజయామి, శ్రీవరలక్ష్య్మైనమః – సర్వాణ్యంగాని పూజయామి. (ఆ తరువాత పుష్పాలతో అమ్మవారిని ఈ అష్టోత్తర శతనామాలతో పూజించాలి)

శ్రీ వరలక్ష్మీ అష్టోత్తర శతనామావళి :-
ఓం ప్రకృత్యై నమః
ఓం వికృతై నమః
ఓం విద్యాయై నమః
ఓం సర్వభూత హితప్రదాయై నమః
ఓం శ్రద్ధాయై నమః
ఓం విభూత్యై నమః
ఓం సురభ్యై నమః
ఓంపరమాత్మికాయై నమః
ఓం వాచ్యై నమః
ఓం పద్మాలయాయై నమః
ఓం శుచయే నమః
ఓంస్వాహాయై నమః
ఓం స్వధాయై నమః
ఓం సుధాయై నమః
ఓం ధన్యాయై నమః
ఓంహిరణ్మయై నమః
ఓం లక్ష్మ్యై నమః
ఓం నిత్యపుష్టాయై నమః
ఓం విభావర్యైనమః
ఓం ఆదిత్యై నమః
ఓం దిత్యై నమః
ఓం దీప్తాయై నమః
ఓం రమాయై నమః
ఓం వసుధాయై నమః
ఓం వసుధారిణై నమః
ఓం కమలాయై నమః
ఓం కాంతాయై నమః
ఓంకామాక్ష్యై నమః
ఓం క్రోధ సంభవాయై నమః
ఓం అనుగ్రహ ప్రదాయై నమః
ఓంబుద్ధ్యె నమః
ఓం అనఘాయై నమః
ఓం హరివల్లభాయై నమః
ఓం అశోకాయై నమః
ఓంఅమృతాయై నమః
ఓం దీపాయై నమః
ఓం తుష్టయే నమః
ఓం విష్ణుపత్న్యై నమః
ఓంలోకశోకవినాశిన్యై నమః
ఓం ధర్మనిలయాయై నమః
ఓం కరుణాయై నమః
ఓంలోకమాత్రే నమః
ఓం పద్మప్రియాయై నమః
ఓం పద్మహస్తాయై నమః
ఓంపద్మాక్ష్యై నమః
ఓం పద్మసుందర్యై నమః
ఓం పద్మోద్భవాయై నమః
ఓంపద్మముఖియై నమః
ఓం పద్మనాభప్రియాయై నమః
ఓం రమాయై నమః
ఓంపద్మమాలాధరాయై నమః
ఓం దేవ్యై నమః
ఓం పద్మిన్యై నమః
ఓం పద్మ గంధిన్యైనమః
ఓం పుణ్యగంధాయై నమః
ఓం సుప్రసన్నాయై నమః
ఓం ప్రసాదాభిముఖీయైనమః
ఓం ప్రభాయై నమః
ఓం చంద్రవదనాయై నమః
ఓం చంద్రాయై నమః
ఓంచంద్రసహోదర్యై నమః
ఓం చతుర్భుజాయై నమః
ఓం చంద్ర రూపాయై నమః
ఓంఇందిరాయై నమః
ఓం ఇందుశీతలాయై నమః
ఓం ఆహ్లాదజనన్యై నమః
ఓం పుష్ట్యెనమః
ఓం శివాయై నమః
ఓం శివకర్యై నమః
ఓం సత్యై నమః
ఓం విమలాయై నమః
ఓం విశ్వజనన్యై నమః
ఓం దారిద్ర నాశిన్యై నమః
ఓం ప్రీతా పుష్కరిణ్యైనమః
ఓం శాంత్యై నమః
ఓం శుక్లమాలాంబరాయై నమః
ఓం శ్రీయై నమః
ఓంభాస్కర్యై నమః
ఓం బిల్వ నిలయాయై నమః
ఓం వరారోహాయై నమః
ఓం యశస్విన్యైనమః
ఓం వసుంధరాయై నమః
ఓం ఉదారాంగాయై నమః
ఓం హరిణ్యై నమః
ఓంహేమమాలిన్యై నమః
ఓం ధనధాన్యకర్యై నమః
ఓం సిద్ధ్యై నమః
ఓం త్రైణసౌమ్యాయై నమః
ఓం శుభప్రదాయై నమః
ఓం నృపవేశగతానందాయై నమః
ఓంవరలక్ష్మ్యై నమః
ఓం వసుప్రదాయై నమః
ఓం శుభాయై నమః
ఓంహిరణ్యప్రాకారాయై నమః
ఓం సముద్రతనయాయై నమః
ఓం జయాయై నమః
ఓంమంగళాదేవ్యై నమః
ఓం విష్ణువక్షస్థల స్థితాయై నమః
ఓం ప్రసన్నాక్ష్యైనమః
ఓం నారాయణసీమాశ్రితాయై నమః
ఓం దారిద్ర ధ్వంసిన్యై నమః
ఓంసర్వోపద్రవ వారిణ్యై నమః
ఓం నవదుర్గాయై నమః
ఓం మహాకాళ్యై నమః
ఓంబ్రహ్మవిష్ణుశివాత్మికాయై నమః
ఓం త్రికాలజ్ఞానసంపన్నాయై నమః
ఓంభువనేశ్వర్యై నమః

తోరపూజ :-
తోరాన్ని అమ్మవారి వద్ద ఉంచి అక్షతలతో ఈ క్రింది విధంగా పూజ చేయాలి.
కమలాయైనమః – ప్రథమగ్రంథిం పూజయామి,
రమాయైనమః – ద్వితీయ గ్రంథింపూజయామి,
లోకమాత్రేనమః – తృతీయ గ్రంథింపూజయామి,
విశ్వజనన్యైనమః – చతుర్థగ్రంథింపూజయామి,
మహాలక్ష్మ్యై నమః – పంచమగ్రంథిం పూజయామి,
క్షీరాబ్ది తనయాయై నమః – షష్ఠమ గ్రంథిం పూజయామి,
విశ్వసాక్షిణ్యై నమః – సప్తమగ్రంథిం పూజయామి,
చంద్రసోదర్యైనమః – అష్టమగ్రంథిం పూజయామి,
శ్రీ వరలక్ష్మీయై నమః – నవమగ్రంథిం పూజయామి.
ఈ కింది శ్లోకాలు చదువుతూ తోరం కట్టుకోవాలి
బద్నామి దక్షిణేహస్తే నవసూత్రం శుభప్రదం
పుత్రపౌత్రాభివృద్ధించ మమ సౌభాగ్యం దేహిమే రమే

వ్రత కథా ప్రారంభం :-
శౌనకాది మహర్షులను ఉద్దేశించి సూత మహాముని ఇలా చెప్పారు. మునులారా!స్త్రీలకు సౌభాగ్యదాయకమైన వ్రతమును ఒక దానిని పరమ శివుడు పార్వతికిచెప్పారు. లోకోపకారం కోరి ఆ వ్రతాన్ని గురించి మీకు తెలియజేస్తాను.శ్రద్ధగా వినండి.

పరమేశ్వరుడు ఒకనాడు తన భస్మసింహాసనముపై కూర్చుని ఉండగా నారదమహర్షి.ఇంద్రాది దిక్పాలకులు స్తుతిస్తోత్రములతో పరమశివుడ్ని కీర్తిస్తు న్నారు. ఆమహత్తర ఆనంద సమయంలో పార్వతీదేవి పరమేశ్వరుడ్ని ఉద్దేశించి నాథా! స్త్రీలుసర్వసౌఖ్యములు పొంది, పుత్ర పౌత్రాభివృద్ధిగా తరించుటకు తగిన వ్రతం ఒకదానిని చెప్పండి అని అడిగింది. అందుకా త్రినేత్రుడు దేవీ! నీవు కోరినవిధంగా స్త్రీలకు సకల శుభాలు కలిగించే వ్రతం ఒకటి ఉన్నది. అది వరలక్ష్మీవ్రతం. దానిని శ్రావణమాసంలో రెండవ శుక్రవారం నాడు ఆచరించాలని చెప్పాడు.అప్పుడు పార్వతీదేవి…దేవా! ఈ వరలక్ష్మీ వ్రతాన్ని ఆదిదేవతలు ఎవరుచేశారు?ఈ వ్రతాన్ని ఎలా చేయాలో వివరంగా చెప్పండని కోరింది.కాత్యాయనీ…పూర్వకాలంలో మగధ దేశంలో కుండినము అనే పట్టణం ఒకటి ఉండేది. ఆపట్టణం బంగారు కుడ్యములతో రమణీయంగా ఉండేది. ఆ పట్టణంలో చారుమతి అనే ఒకబ్రాహ్మణ స్త్రీ ఉండేది. ఆమె సుగుణవతి. వినయ విధేయతలు, భక్తిగౌరవాలు గలయోగ్యురాలు. ప్రతిరోజూ ప్రాతఃకాలాన నిద్రలేచి భర్త పాదాలకు నమస్కరించు కునిప్రాతఃకాల గృహకృత్యాలు పూర్తిచేసుకుని అత్తమామలను సేవించు కుని మితంగాసంభాషిస్తూ జీవిస్తూ ఉండేది.

వరలక్ష్మీ సాక్షాత్కారం :-
వరలక్ష్మీ వ్రతానికి ఆదిదేవతయైన వరలక్ష్మీదేవి ఒకనాటి రాత్రి సమయంలోచారుమతికి కలలో సాక్షాత్కరించింది. ఓ చారుమతీ…ఈ శ్రావణపౌర్ణమి నాటికిముందువచ్చే శుక్రవారం నాడు నన్ను పూజించు. నీవు కోరిన వరాలు, కానుకలనుఇస్తానని చెప్పి అంతర్థానమైంది. చారుమతి సంతోషించి. “హే జననీ!నీకృపా కటాక్షములు కలిగినవారు ధన్యులు. వారు సంపన్నులుగా, విద్వాంసులుగామన్ననలు పొందుతారు. ఓ పావనీ! నా పూర్వజన్మ సుకృతం వల్ల నీ దర్శనం నాకుకలిగింది’’ అని పరిపరివిధాల వరలక్ష్మీదేవిని స్తుతించింది.

అంతలోనే చారుమతి మేల్కొని, అదంతా కలగా గుర్తించి తన కలను భర్తకు, అత్తమామలకు తెలిజేసింది. వారు చాలా సంతోషించి చారుమతిని వరలక్ష్మీవ్రతాన్ని చేసుకోమని చెప్పారు. ఊరిలోని వనితలు చారుమతి కలను గురించివిని వారు కూడా పౌర్ణమి ముందు రాబోయే శ్రావణ శుక్రవారం కోసం ఎదురుచూచూడసాగారు.శ్రావణ శుక్రవారం రోజున పట్టణంలోని స్త్రీలందరూ ఉదయాన్నే లేచి తలారాస్నానం చేసి పట్టువస్త్రాలు ధరించి చారుమతి గృహానికి చేరుకున్నారు. చారుమతితన గృహంలో మండపం ఏర్పాటుచేసి ఆ మండపంపై బియ్యంపోసి పంచపల్లవాలైన రావి, జువ్వి, మర్రి, మామిడి, ఉత్తరేణి మొదలైన ఆకులతో కలశం ఏర్పాటు చేసి వరలక్ష్మీదేవినిసంకల్ప విధులతో

సర్వమాంగళ మాంగళ్యే శివే సర్వార్థసాధికే
శరణ్యే త్రయంబకే దేవీ నారాయణి నమోస్తుతే !! అంటూ ఆహ్వానించిప్రతిష్టించింది.

అమ్మవారిని షోడశోపచారాలతో పూజించారు. భక్ష్య, భోజ్యాలను నివేదించారు. తొమ్మిది పోగుల తోరాన్ని చేతికి కట్టుకున్నారు.ప్రదక్షిణ నమస్కారాలు చేశారు. మొదటి ప్రదక్షిణ చేయగానే కాలి అందియలుఘల్లుఘల్లున మ్రోగాయి. రెండవ ప్రదక్షిణ చేయగానే హస్తాలకు నవరత్నఖచితకంకణాలు ధగధగా మెరవసాగాయి. మూడవ ప్రదక్షిణ చేయగా అందరూ సర్వాభరణభూషితులయ్యారు. వారు చేసిన వరలక్ష్మీ వ్రతం ఫలితంగా చారుమతి గృహంతో పాటు, ఆపట్టణంలో ఇతర స్త్రీల ఇళ్లు కూడా ధన, కనక, వస్తు వాహనాలతో నిండిపోయాయి.ఆయా స్త్రీల ఇళ్ల నుండి గజతరగరథ వాహనములతో వచ్చి వారిని ఇళ్లకుతీసుకెళ్లారు. వారంతా మార్గమధ్యంలో చారుమతిని వేనోళ్ళ పొగుడుతూ ఆమెకువరలక్ష్మీ దేవి కలలో సాక్షాత్కరించి అనుగ్రహించగా ఆమె వరలక్ష్మీ వ్రతంతోతమని కూడా మహద్భాగ్యవంతులను చేసిందని ప్రశంసించారు.

వారంతా ప్రతీ సంవత్సరం వరలక్ష్మీవ్రతం చేసి సకల సౌభాగ్యాలతో సిరిసంపదలుకలిగి, సుఖజీవనం గడిపి ముక్తిని పొందారు. మునులారా… శివుడుపార్వతికి ఉపదేశించిన ఈ వరలక్ష్మీవ్రత విధానాన్ని సవిస్తరంగా మీకువివరించాను. ఈ కథ విన్నా, ఈ వ్రతం చేసినా, ఈ వ్రతం చేసినప్పుడు చూసినా కూడాసకల సౌభాగ్యాలు, సిరిసంపదలు, ఆయురారోగ్వైశ్వర్యాలు సిద్ధిస్తాయనిసూతమహాముని శౌనకాది మహర్షులకు చెప్పారు. ఈ కథ విని అక్షతలు శిరసుపైవేసుకోవాలి. ఆ తరువాత ముత్తైదువులకు తాంబూలాలు ఇవ్వాలి. అందరికీతీర్థప్రసాదాలు ఇచ్చి, పూజ చేసినవారు కూడా తీర్థప్రసాదాలు తీసుకోవాలి.అమ్మవారికి పెట్టిన నైవేద్యాన్ని తినేయాలి.రాత్రి ఉపవాసం ఉండాలి.

భక్తితో వేడుకొంటే వరాలందించే తల్లి వరలక్ష్మీ దేవి. ఈ వ్రతాన్నిఆచరించడానికి ఏ నిష్ఠలు, నియమాలు, మడులు అవసరం లేదు. నిశ్చలమైన భక్తి, ఏకాగ్రచిత్తం ఉంటే చాలు. వరలక్ష్మీవ్రతం ఎంతో మంగళకరమైంది. ఈ వ్రతాన్నిచేయడంవల్ల లక్ష్మీదేవి కృప కలిగి ఐశ్వర్యం లభిస్తుంది. సకల శుభాలుకలుగుతాయి. స్త్రీలు దీర్ఘకాలం సుమంగళిగా ఉండేందుకు ఈ వ్రతం ఆచరించడంతప్పనిసరి. లక్ష్మీదేవి సంపదలనిచ్చే తల్లి. సంపదలంటే కేవలం ధనం మాత్రమేకాదు. ధాన్య సంపద, పశు సంపద, గుణ సంపద, జ్ఞాన సంపద మొదలైనవి ఎన్నో ఉన్నాయి. ‘వర’ అంటే శ్రేష్ఠమైన అర్థం కూడా ఉంది….✍ సర్వేజనాసుఖినోభవతుః

Telangana Padakosam కోన్ని జిల్లా లో తెలంగాణా పదాలు

తెలంగాణా పదకోశం: (1466 పదాలు)

1. తూటు : రంధ్రం
2. ఏతులు : గొప్పలు
3. మలుపు : మూల
4. తాపతాపకు : మాటిమాటికి
5. జల్ది : త్వరగా
6. కొత్తలు : డబ్బులు
7. ఏంచు : లెక్కించు
8. నాదాన : బలహీనం
9. నప్పతట్లోడు: పనికి మాలినవాడు
10. ల్యాగ : ఆవు దూడ
11. గుపాయించు: జొరబడు
12. కూకొ : కూర్చో
13. కూనం : గుర్తు
14. మడిగ : దుకాణం
15. పొట్లం : ప్యాకింగ్
16. బత్తీసలు : అప్పడాలు
17. పతంగి : గాలిపటం
18. సోంచాయించు: ఆలోచించు
19. పయఖాన : టాయిలెట్
20. మోసంబి : బత్తాయి
21. అంగూర్ : ద్రాక్ష
22. కష్‌కష్ : గసాలు
23. కైంచిపలంగ్ : మడత మంచం
24. చెత్రి : గొడుగు
25. కల్యామాకు : కరివేపాకు
26. మచ్చర్‌దాన్ : దోమతెర
27. మడుగుబూలు: మురుకులు
28. జమీర్‌ఖాన్ : భూస్వామి
29. జాగా : స్థలం
30. తండా : చల్లని
31. గర్మి : వేడి
32. వూకె : ఉట్టిగా
33. సిలుం : తుప్పు
34. నియ్యత్ : నిజాయితీ
35. తపాలు : గిన్నె
36. తైదలు : రాగులు
37. పలంగి : మంచము
38. బలంగ్రి : డ్రాయింగ్ రూం
39. సల్ప : నున్నని రాయి
40. దప్పడం : చారు
41. గెదుముట : పరిగెత్తించుట
42. తొక్కు : పచ్చడి
43. కిసా : జేబు
44. సల్ల : మజ్జిగ
45. అర్ర : గది
46. బుడ్డలు : పల్లీలు
47. గడెం : నాగలి
48. గాండ్లు : బండి చక్రాలు
49. కందెన : ఇంధనం
50. ఉప్పిండి : ఉప్మా
51. చిమ్ని : బుగ్గదీపం
52. తపుకు : ప్లేటు
53. ముగ్గ : చాలా
54. కందీలు : లాంతరు
55. బటువు : ఉంగరం
56. బాండ్లి : మూకుడు
57. సలాకి : అట్లకాడ
58. ఈలపీట : కత్తిపీట
59. గనుపట్ల : గడప దగ్గర
60. గుండ్లు : రాళ్ళు
61. సల్వ : చల్లదనం
62. ఏట కూర : మేక మాంసం
63. గాలిపంక : ఫ్యాను
64. షాపలు : చేపలు
65. సౌంర్త పండుగ: పుష్పాలంకరణ
66. కుమ్మరావి : కుండలబట్టి
67. లోట : డబ్బ
68. ఇడుపు : గోడంచు
69. సౌరం : క్షవరం
70. శిబ్బి : తీగల జల్లెడ
71. తూటు : రంధ్రం
72. శిరాపురి : పరమాన్నం
73. తీట : కోపం
74. పటువ : కుండ
75. తలె : పల్లెం
76. పొర్క : చీపురు
77. సపారం : పందిరి
78. సర్కార్ ముల్లు: కంపముల్లు
79. దేవులాడు : వెతుకు
80. వాగు : నది
81. సడాకు : రోడ్డు
82. చిత్పలకాయ: సీతాఫలం
83. ఏమది : ఏమిటి
84. లచ్చమ్మ : లక్ష్మమ్మ
85. రామండెం : రామాయణం
86. తక్కడి : త్రాసు
87. గంటె : చెంచా
88. కాందాని : పరువు
89. బూగ : తూనీగ
90. సందుగు : పెట్టె
91. బిటాయించు: కూర్చోమను
92. జొన్న గటుక: జొన్న గింజల అన్నం
93. కంచె : సరిహద్దు
94. లైయ్ : అతికించే పదార్థం
95. బాపు : నాన్న
96. ఆనతి : అభయం
97. సోలుపు : వరుస
98. పీనోడు : పెండ్లి కొడుకు
99. దురస్తు : బాగుచేయు
100. శిరాలు : మెడ
101. కందీలు : లాంతరు
102. ఆర్సీలు : కళ్ళజోడు
103. మక్కెండ్లు : మొక్కజొన్న
104. సుట్టాలు : బంధువులు
105. మాలస : ఎక్కువ
106. కైకిలి : కూలి
107. కొయ్‌గూర : గొంగూర
108. కూడు : అన్నం
109. అసంత : దూరంగ
110. సిబ్బి : గుల్ల
111. పావుడ : పార
112. సలమల : వేడిలో మరగడం
113. ఊకో : కాముగా ఉండు
114. జల్దిరా : తొందరగా రా
115. తపుకు : మూత
116. తువ్వాల : చేతి రుమాలు
117. లాగు : నెక్కరు
118. కాయిసు : ఇష్టం
119. బుగులు : భయం
120. ఉర్కుడు : పరుగెత్తుడు
121. శానా : చాల
122. గట్లనే : అలాగే
123. గిట్లాంటి : ఇలాంటి
124. బర్కత్ : లాభం
125. కుసో : కూర్చొండి
126. తర్జుమా : అనువాదం
127. నెరసు : చాలా చిన్నదైన
128. బకాయి : చెల్లించవలసిన మొత్తం
129. తోఫా : కానుక
130. ఇలాక : ప్రాంతం
131. బరాబరి : సరి సమానం
132. ఉసికే : ఇసుక
133. తోముట : రుద్దుట
134. గీరె : గిరక
135. బొంది : శరీరం
136. ఉలికిపడుట : అదిరిపడుట
137. ఈడు : వయసు
138. జోడు : జంట
139. కూడు : అన్నం
140. గోడు : లొల్లి
141. అల్లుట : పురి వేయుట
142. నుల్క : మంచానికి అల్లే తాడు
143. శెల్క : తెల్లభూమి
144. మొల్క : పుట్టిన మొక్క
145. శిల్క : చిలుక
146. పల్కు : మాట్లాడు
147. ఈతల : ఈవల
148. ఆతల : ఆవల
149. తను : అతడు
150. దిడ్డి ధర్వాజ : మరో ద్వారం
151. కొట్టం : పశువుల పాక
152. గూటం : పశువుల కట్టేసే గుంజ
153. పగ్గం : తాడు
154. శాయిపత్తి : తేయాకు
155. పెంక : పెనం
156. సుంకం : పన్ను
157. లెంకు : వెతుకు
158. తొంట చెయ్యి : ఎడమ చెయ్యి
159. తక్కెడు : ముప్పావు కిలో
160. దేవులాడు : వెతుకు
161. నడిమీలకు : మధ్యలకు
162. పుండు కోరుడు : వివాదాస్పదుడు
163. పత్యం : నియమాహారం
164. పాకులాడు : ప్రయత్నించు
165. పగిటీలి : పగటి పూట
166. పొడవూత : పొడవునా
167. పొద్దుగాల : ఉదయం
168. బరిగె : బెత్తం
169. బంజరు : ప్రభుత్వ భూమి
170. దెంకపోవుట : పారిపోవుట
171. నజీబ్ : అదృష్టం
172. మాలేస్క : ఎక్కువ
173. మతులాబ్ : విషయం
174. మనుండంగ : ప్రాణంతో ఉండగ
175. సటుక్కున : తొందరగా
176. సముదాయించుట : నచ్చ జెప్పుట
177. సైలేని : చక్కగా లేని
178. ఇకమతు : ఉపాయం
179. ఎక్క : దీపం
180. ఆలి : పెండ్లం
181. దుత్త : చిన్న మట్టి కుండ
182. ఎళ్ళింది : పోయింది
183. గైండ్ల : వాకిట్ల
184. తలగాయిండ్ల: వాకిలి ముందు
185. అంబలి : జావ
186. దప్పడం : సాంబారు, పప్పుల పులుసు
187. కుడుము : ఇడ్లీ
188. ఎసల : వండులకు ఉపయోగించే కుండ
189. నాలె : నేల
190. ఓరకు : పక్కకు
191. ఒల్లె : చీర
192. తాతిపారం : మెల్లగ
193. ఎరుక : తెలుసు
194. మొరగు : అరచు
195. అంబాడు : చిన్నపిల్లల పాకుడు
196. అర్సుకొనుట: పరామర్శించుట
197. ఊసు : కండ్ల నుండి వచ్చే మలినం
198. ఎటమటం : అస్తవ్యస్తం
199. ఎఱ్ఱ : వానపాము
200. కూడు : అన్నం
201. చిలుక్కొయ్య: కొక్కెము
202. గులుగుట : లోలోపల మాట్లాడుట
203. గువ్వము : గుజ్జు
204. జీవిలి : చెవిలోని మలినం
205. జోకు : తూకం
206. తాంబాళం : పెద్ద పళ్ళెం
207. నసుకు : చెప్పుటకై వెనకాముందాడుట
208. నెరి : పూర్తిగా
209. బీరిపోవు : ఆశ్చర్యపడు
210. మాగికాలం : పగలు తక్కువగా ఉండే కాలం
211. వొయ్య : పుస్తకం
212. సోయి : స్పృహ
213. బిశాది : విలువ
214. పతార : పలుకుబడి
215. పజీత : పరువు
216. సాపిచ్చుట : తిట్టుట
217. పస్కలు : కామెర్లు
218. గౌర : గరాటు
219. గాసం : దాన
220. బల్గం : బంధుజనం
221. సొరికి : సొరంగం
222. సౌలతు : వసతి
223. బోలెడు : చాల
224. ఓపాలి : ఓసారి
225. యాల్ల : సమయం
226. కారటు : ఉత్తరం
227. డోకు : వాంతి
228. టప్పా : పోస్టు
229. సూటి : గురి
230. సోల్తి : జాడ
231. సోపతి : స్నేహం
232. ఎర్కలే : జ్ఞాపకం లేదు
233. ఉత్తగ : ఊరికే
234. నువద్ది : నిజంగా
235. పైలం : జాగ్రత్త
236. శరం : సిగ్గు
237. ఛిద్రం : రంధ్రం
238. మతలబు : విషయం
239. ఎండ్రికాయ : పీత
240. జబర్‌దస్తీ : బలవంతం
241. కనరు : వెగటు
242. ఇడిసిపెట్టు : వదిలిపెట్టు
243. గత్తర : కలరా
244. ఇగురం : వివరం
245. పరదా : తెర
246. గుర్రు పెట్టుట: గురక పెట్టుట
247. గులగుల : దురద
248. గులాం : బానిస
249. గిచ్చుట : గిల్లుట
250. పిసరంత : కొద్దిగా
251. గుత్త : మొత్తం ఒకేసారి
252. గుండిగ : వెడల్పు మూతి గల ఇత్తడి పాత్ర
253. శిట్టశిట్ట : తొందరగా
254. బర్ఖతక్కువ : వృద్దిలేని
255. వుర్కు : పరుగెత్తు
256. సర్రున : వెంటనే
257. మొస : శ్వాస
258. బుదగరింపు: ఓదార్పు
259. ఓమానంగా : అతి కష్టంగా
260. గల్మ : ద్వారం
261. పొల్ల : అమ్మాయి
262. ఆయమన్న : ఉన్నదాంట్లో మంచిది
263. లొల్లి చప్పుడు
264. ఇషారా : వివరాలు
265. కారెడ్డెం : మనసులో ఒకటి పైకి ఒకటి చెప్పడం
266. దూప : దాహం
267. తొవ్వ : దారి
268. లగ్గం : పెళ్ళి
269. సోయి : స్పృహ
270. ఏసిడి : చెడుకాలం
271. జరంత : కొద్దిగా
272. పైలం : పదిలం
273. యాదుందా : జ్ఞాపకం ఉందా
274. ఎక్కిరింత : వెక్కిరించుట
275. సవుసు : ఆగు
276. చితల్‌పండు : సీతాఫలం
277. కాలం చేసుడు: మరణించుట
278. మస్తుగ : మంచిగ
279. నిరుడు : గత సంవత్సరం
280. ఎర్కలే : జ్ఞాపకం లేదు
281. పోవట్టిన : వెళ్తున్న
282. కూకొ : కూర్చో
283. పొద్మికి : సాయంత్రం
284. ఉత్తగ : ఊరకే
285. బుదగరిచ్చి : బతిలాడి
286. యాష్ట : విసుగు
287. తెగదెంపులు: విడాకులు
288. సాయిత : దంట
289. లొల్లి : గోల
290. పాయిద : లాభం
291. తోడెం : కొంచెం
292. భేట్ : కలయిక
293. కీలు : తాళం
294. జల్ది : త్వరగా
295. ఫకత్ : ఎల్లప్పుడు
296. పంఖా : విసనకర్ర
297. గూసలాట : పొట్లాటా
298. ఝగడ్ : జగడం
299. నిత్తె : ప్రతి దినం
300. గాయి : అల్లరి
301. సెక : మంట
302. మస్కున : మసక చీకటిలో
303. తోగరుపప్పు: కందిపప్పు
304. అయి : అమ్మ
305. గాడికా : అక్కడికా
306. లెంకుట : వెదుకుట
307. పక్కా : నిశ్చయము
308. ఉండి : వరకట్నం
309. లాగు : నెక్కరు
310. బుడ్డోడు : చిన్నవాడు
311. మెత్త : దిండు
312. అడ్డెనిగా : భోజన స్లాండు
313. పదిలెము : క్షేమం
314. సర్వపిండి : కారం రొట్టె
315. బొక్కెన : నీరుతోడే బక్కెట్
316. వొర్రకు : అరువకు
317. గౌసెను : దిండు కవరు
318. కైకిలి : కూలీ
319. చెల్క : వర్షధార పొలం
320. గౌడి : కోట
321. ముల్లె : మూట
322. దర్వాజ : తలుపు
323. కొట్టము : గోశాల
324. తనాబ్బి : షెల్పు
325. ముంత : చెంబు
326. ఉరుకు : పరుగెత్తు
327. ఆత్రము : తొందర
328. సౌసు : ఆగు
329. శిబ్బి : అన్నం వంపే మూత
330. తల్లి గుంజ : పెళ్ళి పందిరికి తల్లి వంటిది
331. లగ్గం : పెండ్లి
332. నాగెల్లి : నాగవెల్లి
333. పైలము : జాగ్రత్త
334. దౌతి : సిరాబుడ్డి
335. ఎగిర్త : తొందర
336. అడ్లు : వరిధాన్యం
337. పుస్తె : తాళి
338. నొసలు : లలాటము
339. తోల్త : పంపిస్త
340. బాట : దారి
341. లెంకు : వెతుకు
342. మంకు : బుద్ధిమాంద్యం
343. పత్త : చిరునామా
344. ఇకమత్ : తెల్వి
345. తకరారు : సతాయించుడు
346. తోడం : కొంచెం
347. పడిశం : సర్ధి
348. బలుపు : మదము
349. కండువ : టవల్
350. అంగి : చొక్కా
351. బౌగొనె : గిన్నె
352. బువ్వ : అన్నం
353. ఎయ్యి : పెట్టు
354. ఎక్క : దీపం
355. గూడు : సెల్ఫ్
356. నెత్తి : తల
357. వర్రుడు : బాగా మాట్లాడు
358. ఉరికిరా : పరిగెత్తుకుని రా
359. మాలెసా : బాగా
360. మడిగెలు : షెట్టర్లు
361. నూకు : వుడ్చుడు
362. ఉబ్బర : ఉక్కపోత
363. యాడికి : ఎక్కడికి
364. కుకొ : కూర్చుండు
365. జర ఆగు : కొద్దిగుండు
366. కంకలు : ఎడ్లు
367. మొగులు : ఆకాశం
368. నెత్తి : తల
369. ఇకమతు : ఉపాయం
370. మలగడం : తిరగడం
371. దబ్బన : తొందర
372. మారాజ్ : పూజారి
373. లడిక : గరాటు
374. శారాన : పావుల
375. బారాన : మూడు పావులాలు
376. కుర్స : పొట్టి
377. మోటు : గడుసు
378. గోసి : పంచ
379. బాపు : తండ్రి
380. కాక : బాబాయి
381. పెదబాపు : పెద్ద నాన్న
382. పెద్దాయి : పెద్దమ్మ
383. యారాలు : తోటి కోడలు
384. సడ్డకుడు : తోడల్లుడు
385. సాలెగాడు : బావమర్ది
386. తమ్మి : తమ్ముడు
387. దన్ననరా : త్వరగా రా
388. జల్దిరా : జెప్పున రా
389. ఊకో : ఆగు
390. సోపాల : ఒడి
391. ఓమాడి : పొదుపు
392. పురాత : పూర్తిగా
393. పైలంగరా : మెల్లగ రా
394. ఆడికేంచి : అక్కడి నుండి
395. లగు : బలుపు
396. పరేషాన్ : అలసట
397. ఇమ్మతి : సాయం
398. ఇమాకత్ : గర్వం
399. జాతర : తీర్ధం
400. పనుగడి : కొష్టం దరువాజ
401. సిడీలు : మెట్లు
402. తట్టి : పళ్ళెం
403. ఊరబిస్క : ఊరపిచ్చుక
404. ఆవలికి : బయటకు
405. పాయిరం : పావురం
406. ఆయేటిబూనంగ : తొలకరి
407. సడుగు : రోడ్డు
408. దొరింపు : మార్గం
409. కుందాపన : దిగులు
410. పిడుస : ముద్ద
411. దుబ్బ : మట్టి
412. చెండు : బంతి
413. బగ్గ : బాగా
414. బొచ్చెడు : చాలా
415. యాపాకులు: వేపాకులు
416. గాయిదోడు : ఆవారా
417. నడిమిట్ల : మధ్యన
418. సూరు : చూరు
419. పయ్య : చక్రం
420. ఒంటేలు : మూత్రం
421. రాతెండి : అల్యూమినియం
422. బర్మా : రంధ్రాలు చేసే సాధనం
423. ఇగురం : ఉపాయం
424. దిడ్డి : కిటికీ
425. ఇల వరుస : పద్ధతి
426. బుట్టాలు : లోలాకులు
427. గరిమి : వేడి
428. కచ్చురం : ఎడ్ల బండి
429. పెనిమిటి : భర్త
430. అర్ర : గది
431. గలుమ : తలుపు
432. తల్వాలు : తలంబ్రాలు
433. పరాశికం : నవ్వులాట
434. మబ్బుల : వేకువ జామున
435. చిడిమెల : తొందరగా
– రొడ్డ రవీందర్, మంచిర్యాల
436. కాపాయం : పొదుపు
437. యవ్వారం : వ్యవహారం
438. కైకిలి : కూలి
439. అలిమిబలిమి: ఇష్టాయిష్టాలు
440. మనాది : బెంగ
441. ఎటమటం : బెడిసికొట్టు
442. మొగులు : ఆకాశం
443. రంది : దిగులు
444. సడుగు : తొవ్వ
445. బాలకాలి : పిల్ల చేష్టలు
446. అగ్వ : చౌక
447. గాడ్పు : గాలి
448. ఇంగలం : నిప్పు
449. మాల్‌గాడి : గూడ్సు బండి
450. ఎక్వ తక్వ : హెచ్చుతగ్గులు
451. గిర్వి : తాకట్టు
452. కొలువు : నౌకరు
453. పాలోళ్ళు : దాయాదులు
454. పొద్దుగూకి : సాయంత్రం
455. నెత్తి : తల
456. జంగుబట్టింది: తుప్పుబట్టింది
457. మొగురం : కట్టెస్తంభం
458. గావురం : ప్రేమ
459. ఒద్దులు : దినములు
460. గలుమ : ద్వారము
461. లగాంచి : జోరుగా
462. రికాం : తీరిక
463. సుంసాం : నిశ్శబ్దం
464. తట్టు : గోనె సంచి
465. గత్తర : కలరా
466. తొట్టె : ఊయల
467. ఇగం : అతి చల్లని
468. గవాబు : సాక్ష్యం
469. తాపతాపకు : మాటిమాటికి
470. పైకం : డబ్బులు
471. తపుకు : మూత గిన్నె
472. బుగులు : భయం
473. సుతారం : సున్నితం
474. తోలుట : నడుపుట
475. కోల్యాగ : ఆవుదూడ
476. సొక్కంపూస: నీతిమంతుడు
477. బుదగరించుట: బుజ్జగించుట
478. బరివాత : నగ్నంగ
479. కోసులు : మైళ్ళు
480. తనాబ్బి : కప్ బోర్డు
481. వరపూజ : నిశ్చితార్థం
482. రయికె : జాకెట్టు
483. తనాబి : షెల్ఫ్
484. తంతెలు : మెట్లు
485. ఆనక్కాయ : సొరకాయ
486. కలెగూర : తోటకూర
487. తొక్కు : ఊరగాయ
488. బుక్కెడు : ఒక ముద్ద
489. గంటే : గరిటే
490. గరిమికోటు : రెయిన్ కోటు
491. గంజు : వంట పాత్ర
492. రంజన్ : కూజ
493. నూతి : బావి
494. గడెంచే : నులకమంచం
495. అవతల : ఆరు బయట
496. గొడిసేపు : కాసేపు
497. నిరుడు యేడు: గత సంవత్సరం
498. కల్ప : మంగలి పెట్టే
499. టొక్క : పారిపోవడం
500. పత్తి : పాళీ
501. కందిలి : చిన్న దీపం
502. సోల్తి : జాడ
503. పొంతన : పోలిక
504. మోపున : జాగ్రత్తగ
505. పోగులు : కుప్పలు
506. ఎటమటం : పొరపాటు
507. సర్సుట : కొట్టుట
508. కాన్గి బడి : ప్రైవేటు బడి
509. లగ్గం : పెళ్ళి
510. మర్లబడుట : తిరగబడుట
511. తాషిలి : కీడు
512. కాంచి : సీటుపై కూర్చోకుండ సైకిల్ తొక్కుట
513. దడ్లబురి : మగ కోతి
514. మొస : అధిక శ్వాస
515. డొక్క : కడుపు
516. అముడాల : కవల
517. ఆపతి పడుట: ప్రసవ వేదన
518. ఇగం : చల్లగ, హిమం
519. ఇడుపులు : ప్రవేశ ద్వార ప్రాంతం
520. ఇమానం : ప్రమాణం
521. ఎనుగు : ముండ్ల కంచె
522. ఏతులు : హెచ్చులు, గొప్పలు
523. బగరుకొట్టుట: వేగంగా శ్వాసించుట
524. కంచె : గడ్డి బీడు
525. కైలాట్కం : కలహం, కొట్లాట
526. జిట్టి : దృష్టి
527. జిమ్మ : జిహ్వ
528. తుత్తుర్లు : వెంట్రుకలు
529. దంచుట : దండించుట, కొట్టుట
530. దంగుట : తఱుగుట
531. నీయత్ : నిజాయితీ
532. పాసంగం : మొగ్గు
533. పురుసత్ : విశ్రాంతి
534. మిత్తి : వడ్డి
535. ఆయిటి : తొలకరి
536. ఇగురు : చిగురు
537. ఇగురం : వ్యూహం
538. ఇగ్గుట : సంకోచించుట
539. ఇచ్చంత్రం : విచిత్రం
540. ఒళ్ళక్కం : అబద్దం
541. కువారం : చెడ్డబుద్ధి
542. కైగట్టుట : కవిత్వం రాయుట
543. దసుకుట : కుంగుట
544. నక్కు : అతుకు
545. నాదాను : బలహీనం
546. నేఱివడుట : అలసిపోవుట
547. పతార : పరపతి
548. పుల్లసీలుట : అలసిపోవుట
549. బొండిగ : గొంతు
550. మాల్యం : దయ గలుగుట
551. మాయిల్యమే: వెంటనే, తొందరగ
552. మోర్‌దోపు : ప్రమాదకరమైన
553. తొవ్వ : బాట
554. మంకు : మొండితనం
555. నొసలు : నుదురు
556. దొబ్బు : నెట్టు
557. దీపంత : ప్రమిద
558. కాయిసు : ఇష్టం
559. యాల్ల : సమయం
560. రౌతు : రాయి
561. పసిరికెలు : కామెర్లు
562. పటువ : కుండ
563. ఉబ్బు : ఉత్సాహం
564. పెయ్యి : వొళ్ళు
565. యాష్ట : విసుగు
566. అంబటియాల : అంటి తాగే సమయం
567. ఆనగపు కాయ: సోరకాయ
568. ఇసుర్రాయి : విసురు రాయి
569. ఉలువచారు : ఉలువ కట్టు
570. ఎచ్చాలు : గరం మసాలా వస్తువులు
571. ఎసరు : అన్నం ఉడకడానికి పెట్టుకునే నీరు
572. ఒత్తి పొయ్యి : పొంత పొయ్యి
573. కడువ : నీరు తెచ్చుకునే మట్టి కుండ
574. గాబు : ధాన్యం నిల్వ ఉంచుకొనేందుకు మట్టితో చేసింది.
575. గుమ్మి : నిల్వ ఉంచుకొనేందుకు ఈత సువ్వలతో అల్లినది.
576. వత్తు : కట్టెల పొయ్యికి ఆనుకొని వుండే కుండ (వేడినీళ్ళకై ఉపయోగిస్తరు).
577. కురాడు : బియ్యాన్ని ఉడికించుటకు వాడే, కలి నీళ్ళను నిల్వవుంచే కుండ.
578. సాయబాన్ : దంపతుల పడకగది.
579. సానుపు : పొద్దున ఇంటిముందు పేడతో కలిపి చల్లే నీళ్ళు.
580. గిరుక : బావిలోని నీటిని తోడుటకు ఉపయోగపడేది.
581. కంచుడు : పులుపు కూరలను వండుటకు వాడే మట్టి కుండ.
582. గోరు కొయ్యలు : రాత్రివేళ ఆకాశంలో వరుసగా వుండే మూడు నక్షత్రాలు.
583. ఇకమత్ : ఉపాయం
584. మిడుకుడు : ఈర్శ
585. గడ్డపార : మొగులు
586. శిర్రగోనె : గూటి బిల్ల
587. సాన్పి : కళ్ళాపి
588. పొద్మీకి : సాయంకాలం
589. బుగ్గ : బల్బు
590. పైలు : ఒకటో తేది
591. బేస్తారం : గురువారం
592. ఐతారం : ఆదివారం
593. బిరాన : తొందరగా
594. మలాస : ఎక్కువ
595. పైలం : జాగ్రత్త
596. ఏంటికి : ఎందుకు
597. గులగుల : చెక్కిలిగింతలు
598. అంగి : చొక్కా
599. నడ్మ : మధ్యలో
600. ఆల్చం : లేటు
601. అసంతకు : పక్కకు
602. సైసు : ఆగు
603. అద్దాలు : కళ్ళజోడు
604. అట్లనా : అవునా
605. ఇల్టెపల్లుడు : ఇల్లరికపు అల్లుడు
606. తియ్యి : తీయు
607. శాతాడు : చేతాడు
608. పోతడు : వెళ్ళగలడు
609. అస్తడు : వస్తాడు
610. మొగురం : ఇంటిలో స్తంభం
611. ఆసం : పైకప్పు కర్ర
612. నడ్డి : నడుము
613. చెడ్డి : డ్రాయరు
614. ఎడ్డి : తెల్విలేని తనం
615. దుడ్లు : పైసలు
616. అడ్లు : వరి ధాన్యం
617. మడి : భూమి గుంట
618. పుస్తె : తాళి
619. గుత్త : ఒక్క మొకాన
620. సగురం : కొప్పుకు జతపరిచేది
621. అందాద : సుమారు
622. ఆయిల్ల : క్రితం రాత్రి
623. కడ్డు : మొండి
624. నసీవ : అదృష్టం
625. ఎగిర్తం : తొందర
626. ఎచ్చిరికం : అతి
627. బరివాత : నగ్నం
628. అర్ర : స్టోర్ రూమ్
629. నిరుడు : క్రితం సంవత్సరం
630. సై చూడు : రుచి చూడు
631. ఇమానం : ఒట్టు
632. పైలం : జాగ్రత్త
633. పెయిసబ్బు : స్నానం సబ్బు
634. కుత్తెం : ఇరుకు
635. బల్లిపాతర : బూజు
636. బుక్కుట : తినుట
637. తుట్టి : నష్టం
638. ఓరకు పెట్టుట: దాచి పెట్టుట
639. తట్టి : పళ్లెం
640. మత్తి : పొగరు
641. ఎకసెక్కాలు : పరాష్కాలు
642. ఇకిలించుట : నవ్వుట
643. గలుమ : గడప
644. కాకిరి బీకిరి : గజిబిజి
645. బుజ్జగించి : లాలించి
646. ప్రభోజనం : ఫంక్షన్
647. గుత్పలు : పెద్ద కర్రలు
648. దుడ్లు : డబ్బులు
649. పజీత : సతాయించడం
650. మెడకొడం : వెంబడి తగలడం
651. లెంకుట : వెతుకుట
652. ఊకుట : ఊడ్వడం
653. లాగం : అలవాటు
654. ఉల్లెక్కాలు : పరిహాసం
655. బరివాతల : దిగంబరంగా
656. శవ్వా : చీచీ
657. లగ్గం : పెళ్ళి
658. పట్టగొల్సులు : కాళ్ళ వెండిపట్టీలు
659. కార్జం : మేక కాలెయం
660. సోల్‌పూత : వరుసగా
661. ఉల్లుల్లు : వదులుగా చేయుట
662. డల్లు : కొద్దిసేపు
663. లాలపోయుట: స్నానం పోయుట
664. సల్లు : నీరు కారుట
665. పాసంగం : బరువులో తేడా
666. గతుకులు : ఎగుడు దిగుడు
667. గడ్కోటి : గడియకోసారి
668. దస్కుట : కుంగిపోవుట
669. పొతం : చక్కగా అమర్చడం
670. సనుగు : ఒక వస్తువు
671. దొరింపు : సమకూర్చుట
672. సుమీ : హెచ్చరిక చేయడం
673. నివద్దే : నిజమే
674. కీస్ పిట్ట : విజిల్
675. పీక : బూర
676. చెండు : బంతి
677. పుడా : ప్యాకెట్
678. రికాం : తీరిక
679. సలువలు : చెమటలు
680. మాడ : తలపై భాగం
681. ఒంటేలు : మూత్రం
682. గొట్టు : కఠినమైన
683. బర్ర : గాయపు మచ్చ
684. పులగండు : తిండిబోతు
685. అగడు : అత్యాశ
686. మార్వానం : రెండో పెళ్ళి
687. చిలుము : తుప్పు
688. పుర్సత్ : నిమ్మలం
689. పిసరు : చిన్నముక్క
690. పిడాత : అకస్మాత్తుగా
691. తెరువకు : జోలికి
692. యాట : గొర్రె/మేక
693. మొగురం : కర్ర స్తంభం
694. ఇసురుగ : గొప్పగా
695. సిన్నగా : మెల్లగా
696. రంది : బాధ
697. పసిది : చిన్నది
698. బోళ్ళు : గిన్నెలు
699. ఇడుపు : విడాకులు
700. కారటు : ఉత్తరం
701. పొద్దుగాల : వేకువ జామున
702. అగ్గువ : చౌక
703. బయాన : అడ్వాన్సు
704. మడిగె : దుకాణం
705. బీమారి : రోగం
706. సోల : కిలో
707. సంత : అంగడి
708. ఇనాం : బహుమతి
709. తలె : పళ్ళెం
710. పత్తాలాట : పేకాట
711. ముచ్చెట్లు : మాటలు
712. అక్కెర : అవసరం
713. ఏశాలు : నాటకాలు
714. కట్టె సర్సుడు : బిగుసుకుపోవడం
715. కమిలింది : కందిపోయింది
716. గద్దరించు : గట్టిగా అరుచు
717. గట్లనే : అట్లాగే
718. గతిమెల్ల : దిక్కులేని
719. గత్తర : కలరా
720. గర్క : గరిక
721. గాయింత పని : మిగిలిన పని
722. గంతే : అంతే
723. గుత్తేదారు : కాంట్రాక్టరు
724. గుత్ప : దుడ్డుకర్ర
725. గొర్రెంక : గోరువంక
726. గోలం : నీళ్ల తొట్టి
727. తిత్తి : తోలు సంచి
728. తువాల : తుండు గుడ్డ
729. తత్తర : తడబడు
730. తతెలంగాణా పదకోశం
731. తూటు : రంధ్రం
732. ఏతులు : గొప్పలు
733. మలుపు : మూల
734. తాపతాపకు : మాటిమాటికి
735. జల్ది : త్వరగా
736. కొత్తలు : డబ్బులు
737. ఏంచు : లెక్కించు
738. నాదాన : బలహీనం
739. నప్పతట్లోడు: పనికి మాలినవాడు
740. ల్యాగ : ఆవు దూడ
741. గుపాయించు: జొరబడు
742. కూకొ : కూర్చో
743. కూనం : గుర్తు
744. మడిగ : దుకాణం
745. పొట్లం : ప్యాకింగ్
746. బత్తీసలు : అప్పడాలు
747. పతంగి : గాలిపటం
748. సోంచాయించు: ఆలోచించు
749. పయఖాన : టాయిలెట్
750. మోసంబి : బత్తాయి
751. అంగూర్ : ద్రాక్ష
752. కష్‌కష్ : గసాలు
753. కైంచిపలంగ్ : మడత మంచం
754. చెత్రి : గొడుగు
755. కల్యామాకు : కరివేపాకు
756. మచ్చర్‌దాన్ : దోమతెర
757. మడుగుబూలు: మురుకులు
758. జమీర్‌ఖాన్ : భూస్వామి
759. జాగా : స్థలం
760. తండా : చల్లని
761. గర్మి : వేడి
762. వూకె : ఉట్టిగా
763. సిలుం : తుప్పు
764. నియ్యత్ : నిజాయితీ
765. తపాలు : గిన్నె
766. తైదలు : రాగులు
767. పలంగి : మంచము
768. బలంగ్రి : డ్రాయింగ్ రూం
769. సల్ప : నున్నని రాయి
770. దప్పడం : చారు
771. గెదుముట : పరిగెత్తించుట
772. తొక్కు : పచ్చడి
773. కిసా : జేబు
774. సల్ల : మజ్జిగ
775. అర్ర : గది
776. బుడ్డలు : పల్లీలు
777. గడెం : నాగలి
778. గాండ్లు : బండి చక్రాలు
779. కందెన : ఇంధనం
780. ఉప్పిండి : ఉప్మా
781. చిమ్ని : బుగ్గదీపం
782. తపుకు : ప్లేటు
783. ముగ్గ : చాలా
784. కందీలు : లాంతరు
785. బటువు : ఉంగరం
786. బాండ్లి : మూకుడు
787. సలాకి : అట్లకాడ
788. ఈలపీట : కత్తిపీట
789. గనుపట్ల : గడప దగ్గర
790. గుండ్లు : రాళ్ళు
791. సల్వ : చల్లదనం
792. ఏట కూర : మేక మాంసం
793. గాలిపంక : ఫ్యాను
794. షాపలు : చేపలు
795. సౌంర్త పండుగ: పుష్పాలంకరణ
796. కుమ్మరావి : కుండలబట్టి
797. లోట : డబ్బ
798. ఇడుపు : గోడంచు
799. సౌరం : క్షవరం
800. శిబ్బి : తీగల జల్లెడ
801. తూటు : రంధ్రం
802. శిరాపురి : పరమాన్నం
803. తీట : కోపం
804. పటువ : కుండ
805. తలె : పల్లెం
806. పొర్క : చీపురు
807. సపారం : పందిరి
808. సర్కార్ ముల్లు: కంపముల్లు
809. దేవులాడు : వెతుకు
810. వాగు : నది
811. సడాకు : రోడ్డు
812. చిత్పలకాయ: సీతాఫలం
813. ఏమది : ఏమిటి
814. లచ్చమ్మ : లక్ష్మమ్మ
815. రామండెం : రామాయణం
816. తక్కడి : త్రాసు
817. గంటె : చెంచా
818. కాందాని : పరువు
819. బూగ : తూనీగ
820. సందుగు : పెట్టె
821. బిటాయించు: కూర్చోమను
822. జొన్న గటుక: జొన్న గింజల అన్నం
823. కంచె : సరిహద్దు
824. లైయ్ : అతికించే పదార్థం
825. బాపు : నాన్న
826. ఆనతి : అభయం
827. సోలుపు : వరుస
828. పీనోడు : పెండ్లి కొడుకు
829. దురస్తు : బాగుచేయు
830. శిరాలు : మెడ
831. కందీలు : లాంతరు
832. ఆర్సీలు : కళ్ళజోడు
833. మక్కెండ్లు : మొక్కజొన్న
834. సుట్టాలు : బంధువులు
835. మాలస : ఎక్కువ
836. కైకిలి : కూలి
837. కొయ్‌గూర : గొంగూర
838. కూడు : అన్నం
839. అసంత : దూరంగ
840. సిబ్బి : గుల్ల
841. పావుడ : పార
842. సలమల : వేడిలో మరగడం
843. ఊకో : కాముగా ఉండు
844. జల్దిరా : తొందరగా రా
845. తపుకు : మూత
846. తువ్వాల : చేతి రుమాలు
847. లాగు : నెక్కరు
848. కాయిసు : ఇష్టం
849. బుగులు : భయం
850. ఉర్కుడు : పరుగెత్తుడు
851. శానా : చాల
852. గట్లనే : అలాగే
853. గిట్లాంటి : ఇలాంటి
854. బర్కత్ : లాభం
855. కుసో : కూర్చొండి
856. తర్జుమా : అనువాదం
857. నెరసు : చాలా చిన్నదైన
858. బకాయి : చెల్లించవలసిన మొత్తం
859. తోఫా : కానుక
860. ఇలాక : ప్రాంతం
861. బరాబరి : సరి సమానం
862. ఉసికే : ఇసుక
863. తోముట : రుద్దుట
864. గీరె : గిరక
865. బొంది : శరీరం
866. ఉలికిపడుట : అదిరిపడుట
867. ఈడు : వయసు
868. జోడు : జంట
869. కూడు : అన్నం
870. గోడు : లొల్లి
871. అల్లుట : పురి వేయుట
872. నుల్క : మంచానికి అల్లే తాడు
873. శెల్క : తెల్లభూమి
874. మొల్క : పుట్టిన మొక్క
875. శిల్క : చిలుక
876. పల్కు : మాట్లాడు
877. ఈతల : ఈవల
878. ఆతల : ఆవల
879. తను : అతడు
880. దిడ్డి ధర్వాజ : మరో ద్వారం
881. కొట్టం : పశువుల పాక
882. గూటం : పశువుల కట్టేసే గుంజ
883. పగ్గం : తాడు
884. శాయిపత్తి : తేయాకు
885. పెంక : పెనం
886. సుంకం : పన్ను
887. లెంకు : వెతుకు
888. తొంట చెయ్యి : ఎడమ చెయ్యి
889. తక్కెడు : ముప్పావు కిలో
890. దేవులాడు : వెతుకు
891. నడిమీలకు : మధ్యలకు
892. పుండు కోరుడు : వివాదాస్పదుడు
893. పత్యం : నియమాహారం
894. పాకులాడు : ప్రయత్నించు
895. పగిటీలి : పగటి పూట
896. పొడవూత : పొడవునా
897. పొద్దుగాల : ఉదయం
898. బరిగె : బెత్తం
899. బంజరు : ప్రభుత్వ భూమి
900. దెంకపోవుట : పారిపోవుట
901. నజీబ్ : అదృష్టం
902. మాలేస్క : ఎక్కువ
903. మతులాబ్ : విషయం
904. మనుండంగ : ప్రాణంతో ఉండగ
905. సటుక్కున : తొందరగా
906. సముదాయించుట : నచ్చ జెప్పుట
907. సైలేని : చక్కగా లేని
908. ఇకమతు : ఉపాయం
909. ఎక్క : దీపం
910. ఆలి : పెండ్లం
911. దుత్త : చిన్న మట్టి కుండ
912. ఎళ్ళింది : పోయింది
913. గైండ్ల : వాకిట్ల
914. తలగాయిండ్ల: వాకిలి ముందు
915. అంబలి : జావ
916. దప్పడం : సాంబారు, పప్పుల పులుసు
917. కుడుము : ఇడ్లీ
918. ఎసల : వండులకు ఉపయోగించే కుండ
919. నాలె : నేల
920. ఓరకు : పక్కకు
921. ఒల్లె : చీర
922. తాతిపారం : మెల్లగ
923. ఎరుక : తెలుసు
924. మొరగు : అరచు
925. అంబాడు : చిన్నపిల్లల పాకుడు
926. అర్సుకొనుట: పరామర్శించుట
927. ఊసు : కండ్ల నుండి వచ్చే మలినం
928. ఎటమటం : అస్తవ్యస్తం
929. ఎఱ్ఱ : వానపాము
930. కూడు : అన్నం
931. చిలుక్కొయ్య: కొక్కెము
932. గులుగుట : లోలోపల మాట్లాడుట
933. గువ్వము : గుజ్జు
934. జీవిలి : చెవిలోని మలినం
935. జోకు : తూకం
936. తాంబాళం : పెద్ద పళ్ళెం
937. నసుకు : చెప్పుటకై వెనకాముందాడుట
938. నెరి : పూర్తిగా
939. బీరిపోవు : ఆశ్చర్యపడు
940. మాగికాలం : పగలు తక్కువగా ఉండే కాలం
941. వొయ్య : పుస్తకం
942. సోయి : స్పృహ
943. బిశాది : విలువ
944. పతార : పలుకుబడి
945. పజీత : పరువు
946. సాపిచ్చుట : తిట్టుట
947. పస్కలు : కామెర్లు
948. గౌర : గరాటు
949. గాసం : దాన
950. బల్గం : బంధుజనం
951. సొరికి : సొరంగం
952. సౌలతు : వసతి
953. బోలెడు : చాల
954. ఓపాలి : ఓసారి
955. యాల్ల : సమయం
956. కారటు : ఉత్తరం
957. డోకు : వాంతి
958. టప్పా : పోస్టు
959. సూటి : గురి
960. సోల్తి : జాడ
961. సోపతి : స్నేహం
962. ఎర్కలే : జ్ఞాపకం లేదు
963. ఉత్తగ : ఊరికే
964. నువద్ది : నిజంగా
965. పైలం : జాగ్రత్త
966. శరం : సిగ్గు
967. ఛిద్రం : రంధ్రం
968. మతలబు : విషయం
969. ఎండ్రికాయ : పీత
970. జబర్‌దస్తీ : బలవంతం
971. కనరు : వెగటు
972. ఇడిసిపెట్టు : వదిలిపెట్టు
973. గత్తర : కలరా
974. ఇగురం : వివరం
975. పరదా : తెర
976. గుర్రు పెట్టుట: గురక పెట్టుట
977. గులగుల : దురద
978. గులాం : బానిస
979. గిచ్చుట : గిల్లుట
980. పిసరంత : కొద్దిగా
981. గుత్త : మొత్తం ఒకేసారి
982. గుండిగ : వెడల్పు మూతి గల ఇత్తడి పాత్ర
983. శిట్టశిట్ట : తొందరగా
984. బర్ఖతక్కువ : వృద్దిలేని
985. వుర్కు : పరుగెత్తు
986. సర్రున : వెంటనే
987. మొస : శ్వాస
988. బుదగరింపు: ఓదార్పు
989. ఓమానంగా : అతి కష్టంగా
990. గల్మ : ద్వారం
991. పొల్ల : అమ్మాయి
992. ఆయమన్న : ఉన్నదాంట్లో మంచిది
993. లొల్లి చప్పుడు
994. ఇషారా : వివరాలు
995. కారెడ్డెం : మనసులో ఒకటి పైకి ఒకటి చెప్పడం
996. దూప : దాహం
997. తొవ్వ : దారి
998. లగ్గం : పెళ్ళి
999. సోయి : స్పృహ
1000. ఏసిడి : చెడుకాలం
1001. జరంత : కొద్దిగా
1002. పైలం : పదిలం
1003. యాదుందా : జ్ఞాపకం ఉందా
1004. ఎక్కిరింత : వెక్కిరించుట
1005. సవుసు : ఆగు
1006. చితల్‌పండు : సీతాఫలం
1007. కాలం చేసుడు: మరణించుట
1008. మస్తుగ : మంచిగ
1009. నిరుడు : గత సంవత్సరం
1010. ఎర్కలే : జ్ఞాపకం లేదు
1011. పోవట్టిన : వెళ్తున్న
1012. కూకొ : కూర్చో
1013. పొద్మికి : సాయంత్రం
1014. ఉత్తగ : ఊరకే
1015. బుదగరిచ్చి : బతిలాడి
1016. యాష్ట : విసుగు
1017. తెగదెంపులు: విడాకులు
1018. సాయిత : దంట
1019. లొల్లి : గోల
1020. పాయిద : లాభం
1021. తోడెం : కొంచెం
1022. భేట్ : కలయిక
1023. కీలు : తాళం
1024. జల్ది : త్వరగా
1025. ఫకత్ : ఎల్లప్పుడు
1026. పంఖా : విసనకర్ర
1027. గూసలాట : పొట్లాటా
1028. ఝగడ్ : జగడం
1029. నిత్తె : ప్రతి దినం
1030. గాయి : అల్లరి
1031. సెక : మంట
1032. మస్కున : మసక చీకటిలో
1033. తోగరుపప్పు: కందిపప్పు
1034. అయి : అమ్మ
1035. గాడికా : అక్కడికా
1036. లెంకుట : వెదుకుట
1037. పక్కా : నిశ్చయము
1038. ఉండి : వరకట్నం
1039. లాగు : నెక్కరు
1040. బుడ్డోడు : చిన్నవాడు
1041. మెత్త : దిండు
1042. అడ్డెనిగా : భోజన స్లాండు
1043. పదిలెము : క్షేమం
1044. సర్వపిండి : కారం రొట్టె
1045. బొక్కెన : నీరుతోడే బక్కెట్
1046. వొర్రకు : అరువకు
1047. గౌసెను : దిండు కవరు
1048. కైకిలి : కూలీ
1049. చెల్క : వర్షధార పొలం
1050. గౌడి : కోట
1051. ముల్లె : మూట
1052. దర్వాజ : తలుపు
1053. కొట్టము : గోశాల
1054. తనాబ్బి : షెల్పు
1055. ముంత : చెంబు
1056. ఉరుకు : పరుగెత్తు
1057. ఆత్రము : తొందర
1058. సౌసు : ఆగు
1059. శిబ్బి : అన్నం వంపే మూత
1060. తల్లి గుంజ : పెళ్ళి పందిరికి తల్లి వంటిది
1061. లగ్గం : పెండ్లి
1062. నాగెల్లి : నాగవెల్లి
1063. పైలము : జాగ్రత్త
1064. దౌతి : సిరాబుడ్డి
1065. ఎగిర్త : తొందర
1066. అడ్లు : వరిధాన్యం
1067. పుస్తె : తాళి
1068. నొసలు : లలాటము
1069. తోల్త : పంపిస్త
1070. బాట : దారి
1071. లెంకు : వెతుకు
1072. మంకు : బుద్ధిమాంద్యం
1073. పత్త : చిరునామా
1074. ఇకమత్ : తెల్వి
1075. తకరారు : సతాయించుడు
1076. తోడం : కొంచెం
1077. పడిశం : సర్ధి
1078. బలుపు : మదము
1079. కండువ : టవల్
1080. అంగి : చొక్కా
1081. బౌగొనె : గిన్నె
1082. బువ్వ : అన్నం
1083. ఎయ్యి : పెట్టు
1084. ఎక్క : దీపం
1085. గూడు : సెల్ఫ్
1086. నెత్తి : తల
1087. వర్రుడు : బాగా మాట్లాడు
1088. ఉరికిరా : పరిగెత్తుకుని రా
1089. మాలెసా : బాగా
1090. మడిగెలు : షెట్టర్లు
1091. నూకు : వుడ్చుడు
1092. ఉబ్బర : ఉక్కపోత
1093. యాడికి : ఎక్కడికి
1094. కుకొ : కూర్చుండు
1095. జర ఆగు : కొద్దిగుండు
1096. కంకలు : ఎడ్లు
1097. మొగులు : ఆకాశం
1098. నెత్తి : తల
1099. ఇకమతు : ఉపాయం
1100. మలగడం : తిరగడం
1101. దబ్బన : తొందర
1102. మారాజ్ : పూజారి
1103. లడిక : గరాటు
1104. శారాన : పావుల
1105. బారాన : మూడు పావులాలు
1106. కుర్స : పొట్టి
1107. మోటు : గడుసు
1108. గోసి : పంచ
1109. బాపు : తండ్రి
1110. కాక : బాబాయి
1111. పెదబాపు : పెద్ద నాన్న
1112. పెద్దాయి : పెద్దమ్మ
1113. యారాలు : తోటి కోడలు
1114. సడ్డకుడు : తోడల్లుడు
1115. సాలెగాడు : బావమర్ది
1116. తమ్మి : తమ్ముడు
1117. దన్ననరా : త్వరగా రా
1118. జల్దిరా : జెప్పున రా
1119. ఊకో : ఆగు
1120. సోపాల : ఒడి
1121. ఓమాడి : పొదుపు
1122. పురాత : పూర్తిగా
1123. పైలంగరా : మెల్లగ రా
1124. ఆడికేంచి : అక్కడి నుండి
1125. లగు : బలుపు
1126. పరేషాన్ : అలసట
1127. ఇమ్మతి : సాయం
1128. ఇమాకత్ : గర్వం
1129. జాతర : తీర్ధం
1130. పనుగడి : కొష్టం దరువాజ
1131. సిడీలు : మెట్లు
1132. తట్టి : పళ్ళెం
1133. ఊరబిస్క : ఊరపిచ్చుక
1134. ఆవలికి : బయటకు
1135. పాయిరం : పావురం
1136. ఆయేటిబూనంగ : తొలకరి
1137. సడుగు : రోడ్డు
1138. దొరింపు : మార్గం
1139. కుందాపన : దిగులు
1140. పిడుస : ముద్ద
1141. దుబ్బ : మట్టి
1142. చెండు : బంతి
1143. బగ్గ : బాగా
1144. బొచ్చెడు : చాలా
1145. యాపాకులు: వేపాకులు
1146. గాయిదోడు : ఆవారా
1147. నడిమిట్ల : మధ్యన
1148. సూరు : చూరు
1149. పయ్య : చక్రం
1150. ఒంటేలు : మూత్రం
1151. రాతెండి : అల్యూమినియం
1152. బర్మా : రంధ్రాలు చేసే సాధనం
1153. ఇగురం : ఉపాయం
1154. దిడ్డి : కిటికీ
1155. ఇల వరుస : పద్ధతి
1156. బుట్టాలు : లోలాకులు
1157. గరిమి : వేడి
1158. కచ్చురం : ఎడ్ల బండి
1159. పెనిమిటి : భర్త
1160. అర్ర : గది
1161. గలుమ : తలుపు
1162. తల్వాలు : తలంబ్రాలు
1163. పరాశికం : నవ్వులాట
1164. మబ్బుల : వేకువ జామున
1165. చిడిమెల : తొందరగా
– రొడ్డ రవీందర్, మంచిర్యాల
1166. కాపాయం : పొదుపు
1167. యవ్వారం : వ్యవహారం
1168. కైకిలి : కూలి
1169. అలిమిబలిమి: ఇష్టాయిష్టాలు
1170. మనాది : బెంగ
1171. ఎటమటం : బెడిసికొట్టు
1172. మొగులు : ఆకాశం
1173. రంది : దిగులు
1174. సడుగు : తొవ్వ
1175. బాలకాలి : పిల్ల చేష్టలు
1176. అగ్వ : చౌక
1177. గాడ్పు : గాలి
1178. ఇంగలం : నిప్పు
1179. మాల్‌గాడి : గూడ్సు బండి
1180. ఎక్వ తక్వ : హెచ్చుతగ్గులు
1181. గిర్వి : తాకట్టు
1182. కొలువు : నౌకరు
1183. పాలోళ్ళు : దాయాదులు
1184. పొద్దుగూకి : సాయంత్రం
1185. నెత్తి : తల
1186. జంగుబట్టింది: తుప్పుబట్టింది
1187. మొగురం : కట్టెస్తంభం
1188. గావురం : ప్రేమ
1189. ఒద్దులు : దినములు
1190. గలుమ : ద్వారము
1191. లగాంచి : జోరుగా
1192. రికాం : తీరిక
1193. సుంసాం : నిశ్శబ్దం
1194. తట్టు : గోనె సంచి
1195. గత్తర : కలరా
1196. తొట్టె : ఊయల
1197. ఇగం : అతి చల్లని
1198. గవాబు : సాక్ష్యం
1199. తాపతాపకు : మాటిమాటికి
1200. పైకం : డబ్బులు
1201. తపుకు : మూత గిన్నె
1202. బుగులు : భయం
1203. సుతారం : సున్నితం
1204. తోలుట : నడుపుట
1205. కోల్యాగ : ఆవుదూడ
1206. సొక్కంపూస: నీతిమంతుడు
1207. బుదగరించుట: బుజ్జగించుట
1208. బరివాత : నగ్నంగ
1209. కోసులు : మైళ్ళు
1210. తనాబ్బి : కప్ బోర్డు
1211. వరపూజ : నిశ్చితార్థం
1212. రయికె : జాకెట్టు
1213. తనాబి : షెల్ఫ్
1214. తంతెలు : మెట్లు
1215. ఆనక్కాయ : సొరకాయ
1216. కలెగూర : తోటకూర
1217. తొక్కు : ఊరగాయ
1218. బుక్కెడు : ఒక ముద్ద
1219. గంటే : గరిటే
1220. గరిమికోటు : రెయిన్ కోటు
1221. గంజు : వంట పాత్ర
1222. రంజన్ : కూజ
1223. నూతి : బావి
1224. గడెంచే : నులకమంచం
1225. అవతల : ఆరు బయట
1226. గొడిసేపు : కాసేపు
1227. నిరుడు యేడు: గత సంవత్సరం
1228. కల్ప : మంగలి పెట్టే
1229. టొక్క : పారిపోవడం
1230. పత్తి : పాళీ
1231. కందిలి : చిన్న దీపం
1232. సోల్తి : జాడ
1233. పొంతన : పోలిక
1234. మోపున : జాగ్రత్తగ
1235. పోగులు : కుప్పలు
1236. ఎటమటం : పొరపాటు
1237. సర్సుట : కొట్టుట
1238. కాన్గి బడి : ప్రైవేటు బడి
1239. లగ్గం : పెళ్ళి
1240. మర్లబడుట : తిరగబడుట
1241. తాషిలి : కీడు
1242. కాంచి : సీటుపై కూర్చోకుండ సైకిల్ తొక్కుట
1243. దడ్లబురి : మగ కోతి
1244. మొస : అధిక శ్వాస
1245. డొక్క : కడుపు
1246. అముడాల : కవల
1247. ఆపతి పడుట: ప్రసవ వేదన
1248. ఇగం : చల్లగ, హిమం
1249. ఇడుపులు : ప్రవేశ ద్వార ప్రాంతం
1250. ఇమానం : ప్రమాణం
1251. ఎనుగు : ముండ్ల కంచె
1252. ఏతులు : హెచ్చులు, గొప్పలు
1253. బగరుకొట్టుట: వేగంగా శ్వాసించుట
1254. కంచె : గడ్డి బీడు
1255. కైలాట్కం : కలహం, కొట్లాట
1256. జిట్టి : దృష్టి
1257. జిమ్మ : జిహ్వ
1258. తుత్తుర్లు : వెంట్రుకలు
1259. దంచుట : దండించుట, కొట్టుట
1260. దంగుట : తఱుగుట
1261. నీయత్ : నిజాయితీ
1262. పాసంగం : మొగ్గు
1263. పురుసత్ : విశ్రాంతి
1264. మిత్తి : వడ్డి
1265. ఆయిటి : తొలకరి
1266. ఇగురు : చిగురు
1267. ఇగురం : వ్యూహం
1268. ఇగ్గుట : సంకోచించుట
1269. ఇచ్చంత్రం : విచిత్రం
1270. ఒళ్ళక్కం : అబద్దం
1271. కువారం : చెడ్డబుద్ధి
1272. కైగట్టుట : కవిత్వం రాయుట
1273. దసుకుట : కుంగుట
1274. నక్కు : అతుకు
1275. నాదాను : బలహీనం
1276. నేఱివడుట : అలసిపోవుట
1277. పతార : పరపతి
1278. పుల్లసీలుట : అలసిపోవుట
1279. బొండిగ : గొంతు
1280. మాల్యం : దయ గలుగుట
1281. మాయిల్యమే: వెంటనే, తొందరగ
1282. మోర్‌దోపు : ప్రమాదకరమైన
1283. తొవ్వ : బాట
1284. మంకు : మొండితనం
1285. నొసలు : నుదురు
1286. దొబ్బు : నెట్టు
1287. దీపంత : ప్రమిద
1288. కాయిసు : ఇష్టం
1289. యాల్ల : సమయం
1290. రౌతు : రాయి
1291. పసిరికెలు : కామెర్లు
1292. పటువ : కుండ
1293. ఉబ్బు : ఉత్సాహం
1294. పెయ్యి : వొళ్ళు
1295. యాష్ట : విసుగు
1296. అంబటియాల : అంటి తాగే సమయం
1297. ఆనగపు కాయ: సోరకాయ
1298. ఇసుర్రాయి : విసురు రాయి
1299. ఉలువచారు : ఉలువ కట్టు
1300. ఎచ్చాలు : గరం మసాలా వస్తువులు
1301. ఎసరు : అన్నం ఉడకడానికి పెట్టుకునే నీరు
1302. ఒత్తి పొయ్యి : పొంత పొయ్యి
1303. కడువ : నీరు తెచ్చుకునే మట్టి కుండ
1304. గాబు : ధాన్యం నిల్వ ఉంచుకొనేందుకు మట్టితో చేసింది.
1305. గుమ్మి : నిల్వ ఉంచుకొనేందుకు ఈత సువ్వలతో అల్లినది.
1306. వత్తు : కట్టెల పొయ్యికి ఆనుకొని వుండే కుండ (వేడినీళ్ళకై ఉపయోగిస్తరు).
1307. కురాడు : బియ్యాన్ని ఉడికించుటకు వాడే, కలి నీళ్ళను నిల్వవుంచే కుండ.
1308. సాయబాన్ : దంపతుల పడకగది.
1309. సానుపు : పొద్దున ఇంటిముందు పేడతో కలిపి చల్లే నీళ్ళు.
1310. గిరుక : బావిలోని నీటిని తోడుటకు ఉపయోగపడేది.
1311. కంచుడు : పులుపు కూరలను వండుటకు వాడే మట్టి కుండ.
1312. గోరు కొయ్యలు : రాత్రివేళ ఆకాశంలో వరుసగా వుండే మూడు నక్షత్రాలు.
1313. ఇకమత్ : ఉపాయం
1314. మిడుకుడు : ఈర్శ
1315. గడ్డపార : మొగులు
1316. శిర్రగోనె : గూటి బిల్ల
1317. సాన్పి : కళ్ళాపి
1318. పొద్మీకి : సాయంకాలం
1319. బుగ్గ : బల్బు
1320. పైలు : ఒకటో తేది
1321. బేస్తారం : గురువారం
1322. ఐతారం : ఆదివారం
1323. బిరాన : తొందరగా
1324. మలాస : ఎక్కువ
1325. పైలం : జాగ్రత్త
1326. ఏంటికి : ఎందుకు
1327. గులగుల : చెక్కిలిగింతలు
1328. అంగి : చొక్కా
1329. నడ్మ : మధ్యలో
1330. ఆల్చం : లేటు
1331. అసంతకు : పక్కకు
1332. సైసు : ఆగు
1333. అద్దాలు : కళ్ళజోడు
1334. అట్లనా : అవునా
1335. ఇల్టెపల్లుడు : ఇల్లరికపు అల్లుడు
1336. తియ్యి : తీయు
1337. శాతాడు : చేతాడు
1338. పోతడు : వెళ్ళగలడు
1339. అస్తడు : వస్తాడు
1340. మొగురం : ఇంటిలో స్తంభం
1341. ఆసం : పైకప్పు కర్ర
1342. నడ్డి : నడుము
1343. చెడ్డి : డ్రాయరు
1344. ఎడ్డి : తెల్విలేని తనం
1345. దుడ్లు : పైసలు
1346. అడ్లు : వరి ధాన్యం
1347. మడి : భూమి గుంట
1348. పుస్తె : తాళి
1349. గుత్త : ఒక్క మొకాన
1350. సగురం : కొప్పుకు జతపరిచేది
1351. అందాద : సుమారు
1352. ఆయిల్ల : క్రితం రాత్రి
1353. కడ్డు : మొండి
1354. నసీవ : అదృష్టం
1355. ఎగిర్తం : తొందర
1356. ఎచ్చిరికం : అతి
1357. బరివాత : నగ్నం
1358. అర్ర : స్టోర్ రూమ్
1359. నిరుడు : క్రితం సంవత్సరం
1360. సై చూడు : రుచి చూడు
1361. ఇమానం : ఒట్టు
1362. పైలం : జాగ్రత్త
1363. పెయిసబ్బు : స్నానం సబ్బు
1364. కుత్తెం : ఇరుకు
1365. బల్లిపాతర : బూజు
1366. బుక్కుట : తినుట
1367. తుట్టి : నష్టం
1368. ఓరకు పెట్టుట: దాచి పెట్టుట
1369. తట్టి : పళ్లెం
1370. మత్తి : పొగరు
1371. ఎకసెక్కాలు : పరాష్కాలు
1372. ఇకిలించుట : నవ్వుట
1373. గలుమ : గడప
1374. కాకిరి బీకిరి : గజిబిజి
1375. బుజ్జగించి : లాలించి
1376. ప్రభోజనం : ఫంక్షన్
1377. గుత్పలు : పెద్ద కర్రలు
1378. దుడ్లు : డబ్బులు
1379. పజీత : సతాయించడం
1380. మెడకొడం : వెంబడి తగలడం
1381. లెంకుట : వెతుకుట
1382. ఊకుట : ఊడ్వడం
1383. లాగం : అలవాటు
1384. ఉల్లెక్కాలు : పరిహాసం
1385. బరివాతల : దిగంబరంగా
1386. శవ్వా : చీచీ
1387. లగ్గం : పెళ్ళి
1388. పట్టగొల్సులు : కాళ్ళ వెండిపట్టీలు
1389. కార్జం : మేక కాలెయం
1390. సోల్‌పూత : వరుసగా
1391. ఉల్లుల్లు : వదులుగా చేయుట
1392. డల్లు : కొద్దిసేపు
1393. లాలపోయుట: స్నానం పోయుట
1394. సల్లు : నీరు కారుట
1395. పాసంగం : బరువులో తేడా
1396. గతుకులు : ఎగుడు దిగుడు
1397. గడ్కోటి : గడియకోసారి
1398. దస్కుట : కుంగిపోవుట
1399. పొతం : చక్కగా అమర్చడం
1400. సనుగు : ఒక వస్తువు
1401. దొరింపు : సమకూర్చుట
1402. సుమీ : హెచ్చరిక చేయడం
1403. నివద్దే : నిజమే
1404. కీస్ పిట్ట : విజిల్
1405. పీక : బూర
1406. చెండు : బంతి
1407. పుడా : ప్యాకెట్
1408. రికాం : తీరిక
1409. సలువలు : చెమటలు
1410. మాడ : తలపై భాగం
1411. ఒంటేలు : మూత్రం
1412. గొట్టు : కఠినమైన
1413. బర్ర : గాయపు మచ్చ
1414. పులగండు : తిండిబోతు
1415. అగడు : అత్యాశ
1416. మార్వానం : రెండో పెళ్ళి
1417. చిలుము : తుప్పు
1418. పుర్సత్ : నిమ్మలం
1419. పిసరు : చిన్నముక్క
1420. పిడాత : అకస్మాత్తుగా
1421. తెరువకు : జోలికి
1422. యాట : గొర్రె/మేక
1423. మొగురం : కర్ర స్తంభం
1424. ఇసురుగ : గొప్పగా
1425. సిన్నగా : మెల్లగా
1426. రంది : బాధ
1427. పసిది : చిన్నది
1428. బోళ్ళు : గిన్నెలు
1429. ఇడుపు : విడాకులు
1430. కారటు : ఉత్తరం
1431. పొద్దుగాల : వేకువ జామున
1432. అగ్గువ : చౌక
1433. బయాన : అడ్వాన్సు
1434. మడిగె : దుకాణం
1435. బీమారి : రోగం
1436. సోల : కిలో
1437. సంత : అంగడి
1438. ఇనాం : బహుమతి
1439. తలె : పళ్ళెం
1440. పత్తాలాట : పేకాట
1441. ముచ్చెట్లు : మాటలు
1442. అక్కెర : అవసరం
1443. ఏశాలు : నాటకాలు
1444. కట్టె సర్సుడు : బిగుసుకుపోవడం
1445. కమిలింది : కందిపోయింది
1446. గద్దరించు : గట్టిగా అరుచు
1447. గట్లనే : అట్లాగే
1448. గతిమెల్ల : దిక్కులేని
1449. గత్తర : కలరా
1450. గర్క : గరిక
1451. గాయింత పని : మిగిలిన పని
1452. గంతే : అంతే
1453. గుత్తేదారు : కాంట్రాక్టరు
1454. గుత్ప : దుడ్డుకర్ర
1455. గొర్రెంక : గోరువంక
1456. గోలం : నీళ్ల తొట్టి
1457. తిత్తి : తోలు సంచి
1458. తువాల : తుండు గుడ్డ
1459. తత్తర : తడబడు
1460. తుంట : దుంగ
1461. తొంట చెయ్యి : ఎడమ చెయ్యి
1462. తోలుడు : నడపడం
1463. తోల్కపోవు : తీసుకెళ్లుుంట : దుంగ
1464. తొంట చెయ్యి : ఎడమ చెయ్యి
1465. తోలుడు నడపడం
1466. తోల్కపోవు : తీసుకెళ్లు.

Telugu Padabanda Paarijathamu, శబ్దరత్నాకరము -Shabda Ratnakam – (Telugu Dictionary), Telugu – Telugu Dictionary

ఒకప్పుడున్నన్ని పదాలు ఇప్పుడు వాడుకలో లేవు, కొన్ని పదాలు కాలగమనంలో రూపాంతరం చెందాయి. ఈ తరం పిల్లలకి కొన్ని అక్షరాలు కూడా తెలియవు (ఉదా: ఋ, ౠ, ఌ, ౡ, ఱ, మొ.,) అనటం అతిశయోక్తి కాదు. ఇదే విధంగా కొనసాగుతూ పోతే కొన్నేళ్ళకి మన పద సంపదంతా కరిగిపోయే ప్రమాదముంది .. కావున వీలయితే ఈ పదబంద పారిజాతమును ఉచితముగా మీ మోబైల్లలో దింపుకొని తీరిక ఉన్నప్పుడు చదువుతూ ఉండగలరు padabhamdhaparij021997mbpsabdarthacintama00unknsher

కంప్యూటర్లలో తెలుగు వినియోగించడానికై అందమైన తెలుగు యూనీకోడు ఖతులు Telugu Unicode Fonts

కంప్యూటర్లలో తెలుగు వినియోగించడానికై అందమైన తెలుగు యూనీకోడు ఖతులు Telugu Unicode Fonts . శ్రీ కృష్ణదేవరాయ , గిడుగు ,దూర్జటి , సూరన్న ,పెద్దన్న, తిమ్మన , తెనాలి రామకృష్ణ , రామరాజ , మల్లన్న , రామభద్ర , గురజాడ , యన్టీఆర్ , మండలి , సురవరం , నాట్స్ , రవిప్రకాష్ , పొన్నాల, లక్కిరెడ్డి ,గౌతమి, స్వర్ణ ,పోతన,వేమన,లోహిత్,సుగుణ,నందిని,రమణీయ,వజ్రం . వీటిని ఈ కింది లింకు ద్వారా డౌన్లోడ్ చేసుకోవచ్చు , లేదా ఆన్ జిప్ చేసి మీ కంప్యూటర్లో నిక్షిప్తం అయిన ఖతిని Copy చేసుకొని Windows- డైరక్టరీ –> Fonts-> Paste ద్వారా కూడా మీరు డవున్లోడ్ చేసుకున్న ఖతి మీకు వాడకానికి అందుబాటులోకి వస్తుంది

ఖతి అనేది ఒక భాషకు సంబంధించిన అన్ని అక్షరాలను ఒక ప్రత్యేకమయిన రీతిలో చూపుతోంది. యూనికోడ్ తెలుగులో ఎన్నో ఖతులు నేడు అందుబాటులో కలవు ఈ లింకులను క్లిక్ చేసి ఆయా ఫాంట్లను డౌన్లోడ్ చేసి మీ సిస్టమ్లో ఒక చోట సేవ్ చేసుకోంఢి. జిప్ చేసి ఉంటే అన్ జిప్ చేసుకోండి..

https://drive.google.com/file/d/0B_7hKJoqHIiMdWhOTXdhV0tWRzg/view